പദ്മഹസ്തഃ പദ്മമാലീ പദ്മശോഭിപദദ്വയഃ
പദ്മനേത്രഃ പദ്മഹാസോ വേദധൃക് വേദപാലകഃ
862. പദ്മഹസ്തഃ – പദ്മംപോലെ മനോഹരവും മൃദുവുമായ കൈത്തലമുള്ളവന്; പദ്മത്തെ, താമരപ്പൂവിനെ കൈയില് ധരിക്കുന്നവന്; പദ്മയെ, മഹാലക്ഷ്മിയെ കൈയില് ധരിക്കുന്നവന് എന്നു മൂന്നുതരത്തില് ഈ നാമത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കാം.
താമരപ്പൂവിനോട് കൈത്തലം, പാദം, മുഖം എന്നീ അവയവങ്ങളെ ഉപമിക്കുന്നത് സൗന്ദര്യം ആവിഷ്കരിക്കുന്ന കവി സങ്കേതമാണ്. താമരപ്പൂവിന്റെ ഇതളിനോട് കണ്ണുകളെ ഉപമിക്കുന്നതും സാധാരണയാണ്. ഈ ശ്ലോകത്തില്ത്തന്നെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പാദം, കണ്ണ്, ഹാസം എന്നിവയെ താമരപ്പൂവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. ‘ പദ്മഹസ്തഃ’ എന്ന നാമം ഭഗവാന്റെ തൃക്കൈകളുടെ ഭംഗി ആവിഷ്ക്കരിക്കാനുള്ള ശ്രമമായി വ്യാഖ്യാനിക്കാം.
വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ചതുര്ബാഹുവായ സങ്കല്പത്തില് ഭഗവാന്റെ വലതുകൈകളിലൊന്നില് ധരിച്ചിരിക്കുന്ന ആയുധം താമരപ്പൂവാണ്. പാഞ്ചജന്യം എന്ന ശംഖും, സുദര്ശനം എന്ന ചക്രം, കൗമോദകി എന്ന ഗദ എന്നിവയാണ് മറ്റായുധങ്ങള്. ഈ നാലായുധങ്ങളില് ഏറ്റവും പ്രധാനം പദ്മമാണെന്നാണ് ആചാര്യമതം. വേദനിപ്പിക്കാതെ ശത്രുവിനെ കീഴടക്കാന് ഈ ആയുധത്തിനു കഴിയും. മഹാലക്ഷ്മീ ദേവിതന്നെ ആയുധരൂപത്തില് ഭഗവാന്റെ കയ്യിലിരിക്കുന്നു. ദേവി ഭഗവാന്റെ മായയുടെ രൂപമാണ്. വിഷ്ണുമായയ്ക്ക് ശ്രീപരമേശ്വരനെപ്പോലും അനായാസമായി കീഴ്പ്പെടുത്താന് കഴിയും.
ഇനിയൊരു വ്യാഖ്യാനം ഭഗവാനു തന്റെ പ്രേയസിയായ ലക്ഷ്മീദേവിയെ സദാ കാണാനായി കൈയ്യില് ധരിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്നാണ്. ഭഗവാന്റെ വക്ഷസ്സാണു ദേവിയുടെ സ്ഥാനം. ഭഗവാന്റെ ഭക്തര്ക്കു ദേവീദര്ശനഭാഗ്യം അനായാസമായി ലഭിക്കും. ഭഗവാന് നെഞ്ചിലിരിക്കുന്ന ദേവിയെ കാണാന് എളുപ്പമല്ല. സദാ കണ്ട് ആനന്ദിക്കാനായി പദ്മാദേവിയെ പദ്മാക്ഷനായ ഭഗവാന് കൈയില് ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭഗവാനു ദേവിയുടെ നേര്ക്കുള്ള പ്രേമപ്രകര്ഷം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതാണ് വ്യാഖ്യാനം.
863. പദ്മമാലീഃ – താമരമാലയണിഞ്ഞവന്. താമരപ്പൂക്കള് കോര്ത്തുണ്ടാക്കിയ മാല ഭഗവാനു പ്രീതികരമാണ്. ഭക്തര് പദ്മമാലയണിയിച്ച് ഭഗവാനെ ആരാധിക്കാറുണ്ട്.
864. പദ്മശോഭിപദദ്വയഃ – താമരപ്പൂവുപോലെ ശോഭിക്കുന്ന രണ്ടുപാദങ്ങളുള്ളവന്. പാദങ്ങളുടെ ഭംഗി ആവിഷ്കരിക്കാന് താമരയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നതു കവിസങ്കേതം.
865. പദ്മനേത്രഃ – താമരയിതള്പോലെ മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവന്. ഭംഗിയുള്ള കണ്ണുകളെ താമരയിതളിനോടുപമിക്കുന്നതു കവി സങ്കേതം.
(തുടരും)
