പ്രദ്യുമ്നോ മദനഃ കാമഃ പുഷ്പബാണോ മനോഭവഃ
ലക്ഷ്മീപുത്രോ മീനകേതുരനംഗഃ പഞ്ചശരഃ സ്മരഃ
807. ലക്ഷ്മീപുത്രഃ – ലക്ഷ്മീദേവിയുടെ പുത്രന്. ലക്ഷ്മീദേവിയുടെ അവതാരമായ രുഗ്മിണീ ദേവിയുടെയും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെയും പുത്രനായാണ് കാമദേവന് പ്രദ്യുമ്നനായി അവതരിച്ചത്. ആദിലക്ഷ്മിയായ ലളിതാദേവി രാജരാജേശ്വരിയും സിംഹാസനേശ്വരിയുമായി വിരാജിക്കവേ ഭര്ത്താവിന്റെ വേര്പാടുകൊണ്ടു ദുഃഖിതയായ രതീദേവി മലിനവസ്ത്രങ്ങളണിഞ്ഞ വിധവാ വേഷത്തില് സദസ്സിലെത്തി. രതിയുടെ സ്വഭര്ത്താവായ കാമേശ്വരനെ നോക്കി. ആ നോട്ടത്തില്നിന്നു കാമദേവന് വീണ്ടും ജനിച്ചുവെന്നു ലളിതോപാഖ്യാനം പറയുന്നു. ഈ സംഭവംകൊണ്ടും കാമദേവന് ലക്ഷ്മീപുത്രനാണ്.
ഈ നാമത്തിനു താത്ത്വികമായ മറ്റൊരു വ്യാഖ്യാനവും ആചാര്യന്മാര് നല്കുന്നുണ്ട്. ലക്ഷ്മി ഐശ്വര്യത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. സമ്പത്തായോ ജ്ഞാനമായോ പദവിയായോ ശക്തിയായോ മറ്റോ ലക്ഷ്മീപ്രസാദം മനുഷ്യര്ക്കുണ്ടാകുമ്പോള് കാമങ്ങള് ഉള്ളില് ഓടിയെത്തും. ആ കാമങ്ങള് മനുഷ്യനെ തീരാത്ത ക്ലേശത്തിലേക്കും ദുഃഖത്തിലേക്കും നയിക്കും. കാമത്തില് പുരുഷത്വം ആരോപിച്ച് കാമനായും ഐശ്വര്യത്തെ ലക്ഷ്മീദേവിയായും കരുതിയാണ് കാമന് ലക്ഷ്മീപുത്രനാണെന്നു പ്രതീകാത്മകമായി പറയാം.
808. മീനകേതുഃ – മത്സ്യം കൊടിയടയാളമായുള്ളവന്. മകര മത്സ്യമാണു കാമദേവന്റെ കൊടിയടയാളം. അതുകൊണ്ട് മകരധ്വജനെന്നും കാമദേവനു പേരുണ്ട്.
809. അനംഗഃ – അംഗങ്ങളില്ലാത്തവന്. ശരീരമില്ലാത്തവന്. ശിവന്റെ നേത്രാഗ്നിയില് കാമദേവന്റെ ശരീരം ദഹിപ്പിച്ചുവെങ്കിലും ശരീരമില്ലാതെ കാമദേവന് ശിവനെത്തന്നെ കീഴടക്കി. ഭഗവാന് തന്റെ പകുതിശരീരം പാര്വതീദേവിക്കു കൊടുത്തു. പില്ക്കാലത്തു പല ശരീരങ്ങള് കാമദേവന് സ്വീകരിച്ചുവെങ്കിലും അനംഗനായ കാമദേവന് അദൃശ്യനായി ഇപ്പോഴും ലോകത്തെ കീഴ്പ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
810. പഞ്ചശരഃ – അഞ്ച് അമ്പുകള് ആയുധമായുള്ളവന്. പുഷ്പബാണഃ എന്ന 805-ാം നാമത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തില് കാമദേവന്റെ അമ്പുകളെക്കുറിച്ചു പറഞ്ഞു. അതില്പ്പറഞ്ഞ പുഷ്പബാണങ്ങള് പഞ്ചതന്മാത്രകളുടെ പ്രതീകങ്ങളാണെന്നും പഞ്ചതന്മാത്രകളാണ് കാമദേവന്റെ ആയുധങ്ങളെന്നും വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് ഉചിതമാണ്.
811. സ്മരഃ – സ്മരിക്കപ്പെടുന്നവന്. ഉത്കണ്ഠ ഉണ്ടാക്കുന്നവന്. കാമദേവന് ഏതെങ്കിലും രൂപത്തില് കടന്നുചെല്ലാത്ത മനസ്സ് ആര്ക്കുമില്ല. ശിശുവിന്റെ മനസ്സില് അമ്മയുടെ ലാളനയുടെയും മുലപ്പാലിന്റെയും രൂപത്തില് കാമന് കടന്നുചെല്ലും. കൗമാരക്കാര്ക്ക് ക്രീഡകളുടെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും രൂപത്തിലാകാം. യൗവനത്തില് ഇണയെത്തേടിയാകാം സമ്പത്തിന്റെ നേര്ക്കുള്ള ആഭിമുഖ്യമായിട്ടാകാം. വാര്ദ്ധക്യത്തില് കാമം മരണത്തിനുവേണ്ടിയോ ആകാം. കഴിഞ്ഞ ജീവിതത്തിലെ അനുഭവങ്ങളുടെ സ്മരണയാകാം. യോഗിക്ക് ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിലാകാം കാമം. കാമദേവന് ഏതു രൂപത്തില് മനസ്സിലെത്തിയാലും ആനന്ദവും ആശ്വാസവും തന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കും. ആനന്ദത്തോടെ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നതിനാല് കാമനു സുരന് എന്നു നാമം.
(തുടരും)
