ആദ്യമായി ഇസ്രയേല് സന്ദര്ശിച്ച ഭാരത പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയാണ്, 2017 ല്. ആ സന്ദര്ശനം ചരിത്രപരമായിരുന്നു. 2026 ഫെബ്രുവരി 25-26 തീയതികളില് അദ്ദേഹം വീണ്ടും ഇസ്രയേലില് എത്തുമ്പോള്, രാജ്യാന്തര രാഷ്ട്രീയത്തില് നിര്ണായക സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ പുതിയ അധ്യായത്തിന് തുടക്കമാകുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തല്. 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പുനര്ക്രമീകരണത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില്, ഭാരതം-ഇസ്രയേല് ബന്ധം ‘സൗകര്യബന്ധം’ എന്ന പരിധി കടന്ന് ‘തന്ത്രപര നിര്ബന്ധം’ എന്ന നിലയിലേക്ക് ഇന്ന് ഉയര്ന്നിരിക്കുന്നു.
1950-ല് ഭാരതം ഇസ്രയേലിനെ അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും, ശീതയുദ്ധ രാഷ്ട്രീയവും ചേരി ചേരാനയ പ്രതിബദ്ധതയും കാരണം ബന്ധം ദീര്ഘകാലം പരിമിതമായിരുന്നു. 1992-ല് പൂര്ണ്ണ നയതന്ത്ര ബന്ധം സ്ഥാപിച്ച ശേഷവും ഇടപെടല് പ്രോട്ടോക്കോള് തലത്തില് ഒതുങ്ങി. 1999-ലെ കാര്ഗില് യുദ്ധകാലത്ത് ലഭിച്ച സൈനിക-സാങ്കേതിക പിന്തുണയോടെ പ്രതിരോധ സഹകരണം ദ്വിപക്ഷ ബന്ധത്തിന്റെ ആധാരമായി മാറി.
2014-ന് ശേഷം ഭാരതത്തിന്റെ വിദേശനയം വ്യക്തമായ തന്ത്രദിശ കൈവരിച്ചു. പലസ്തീന് വിഷയത്തില് ചരിത്രപരമായ നിലപാട് നിലനിര്ത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ ഇസ്രയേലുമായി സ്വതന്ത്രവും തുറന്നതുമായ ഇടപെടല് ശക്തിപ്പെടുത്തിയ ‘ഡീ-ഹൈഫനേഷന്’ സമീപനം നിര്ണായക വഴിത്തിരിവായി. 2017-ലെ സന്ദര്ശനം ആ നയപരിവര്ത്തനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു. സൈനിക വ്യാപാരപരിധി കടന്ന് തന്ത്രപരമായ സഹകരണത്തിലേക്കുള്ള വളര്ച്ചയാണ് പുതിയ ഘട്ടത്തിന്റെ സാരം.
2025 ഏപ്രില് 22-ന് പഹല്ഗാമില് നടന്ന ഭീകരാക്രമണത്തിന് നല്കിയ കൃത്യതയാര്ന്ന സൈനിക മറുപടി, ആണവ ഭീഷണിയുടെ മറവില്പോലും നിര്ണായക തീരുമാനങ്ങള് കൈക്കൊള്ളാനുള്ള ദേശീയ മനശ്ശക്തി ഭാരതത്തിനുണ്ടെന്ന സന്ദേശം ലോകത്തിന് നല്കി. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് 2025 ലെ സ്വാതന്ത്ര്യദിന പ്രസംഗത്തില് പ്രധാനമന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ച ‘മിഷന് സുദര്ശന് ചക്ര’ ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്. 2035-ഓടെ ബഹുപാളിയുള്ള സമഗ്ര പ്രതിരോധ കവചം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. മിസൈല് പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളിലെ ഇസ്രയേലിന്റെ പ്രവര്ത്തനാനുഭവവും സാങ്കേതിക മികവും ഈ ദര്ശനത്തിന് പ്രായോഗിക ശക്തി നല്കുന്നു.
ജിയോ പൊളിറ്റിക്കല് തലത്തിലും ബന്ധം പുതിയ രൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നു. ഇസ്രയേല് പ്രധാനമന്ത്രി മുന്നോട്ടുവെച്ച ‘ഹെക്സഗണ്’ സഖ്യ ആശയം ഭാരതത്തെ കേന്ദ്രപങ്കാളിയാക്കി രൂപകല്പ്പന ചെയ്യുന്ന സുരക്ഷാ-സാമ്പത്തിക ശൃംഖലയായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ഗ്രീസ്, സൈപ്രസ്, ചില അറബ് രാഷ്ട്രങ്ങള്, തെരഞ്ഞെടുത്ത ആഫ്രോ-ഏഷ്യന് രാജ്യങ്ങള് എന്നിവയെയും ഉള്ക്കൊള്ളുന്ന ഈ നിര്ദ്ദേശം മധ്യപൂര്വ്വേഷ്യയിലെ ശക്തിസമവാക്യങ്ങള് പുനര്ക്രമീകരിക്കാനുള്ള ദൗത്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഭാരതത്തിന്റെ പങ്കാളിത്തം ഈ ഘടനയ്ക്ക് വിശാലമായ ആഗോള പ്രസക്തിയും തന്ത്രപരമായ ഭാരവും നല്കുന്നു.
സാമ്പത്തിക-സാങ്കേതിക തലത്തില്, 2022-23 സാമ്പത്തിക വര്ഷത്തില് ഭാരതം-ഇസ്രയേല് ദ്വിപക്ഷ വ്യാപാരം ഏകദേശം 10 ബില്യണ് ഡോളറിലേക്ക് ഉയര്ന്നു. 2025-ല് ഒപ്പുവെച്ച ഉഭയകക്ഷി നിക്ഷേപ കരാറും പുരോഗമിക്കുന്ന സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര ചര്ച്ചകളും ബന്ധത്തെ കൂടുതല് സ്ഥാപനവത്കരിക്കുന്നു. ഇസ്രയേലിന്റെ നവീകരണ ശേഷിയും ഭാരതത്തിന്റെ വിപണി-നിര്മാണ അടിസ്ഥാനവും പരസ്പരം പൂരകങ്ങളാണ്. സെമികണ്ടക്ടര്, നിര്മിതബുദ്ധി, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് തുടങ്ങിയ ഉയര്ന്ന സാങ്കേതിക മേഖലകളിലെ സഹകരണം ഇരുരാജ്യങ്ങള്ക്കും തന്ത്രപര നേട്ടങ്ങള് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഘടകമായി ഉയരുന്നു. ഇസ്രയേലിന് വിപുലമായ വിപണി സാധ്യതകള് തുറന്നുകൊടുക്കുമ്പോള്, ഭാരതത്തിന്റെ സാങ്കേതിക സ്വയംപര്യാപ്തത എന്ന ലക്ഷ്യത്തിന് ഇത് ഘടനാപരമായ ശക്തി നല്കുന്നു.
‘വിശ്വമിത്ര’ ദര്ശനത്തെ ആധാരമാക്കി സാമ്പത്തിക, സൈനിക, സാങ്കേതിക ശാക്തീകരണങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഭാരതത്തിന്റെ സമകാലീന വിദേശനയം. വിച്ഛിന്നവും അനിശ്ചിതത്വം നിറഞ്ഞതുമായ ആഗോള ക്രമത്തില് ദേശീയ താത്പര്യങ്ങളില് വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതെ മുന്നേറാനുള്ള ആത്മവിശ്വാസമാണ് ഇതിലൂടെ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. ഈ ദിശയിലാണ് ഇന്ന് ഭാരതം-ഇസ്രയേല് ബന്ധവും രൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നത്; അത് ഒരു സൗകര്യാധിഷ്ഠിത ബന്ധമല്ല, പരസ്പര സുരക്ഷയും സാങ്കേതിക പുരോഗതിയും ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സ്വയംഭരണവും ആധാരമാക്കിയ തന്ത്രപരമായ നിര്ബന്ധമാണ്.
അതുകൊണ്ട് 2026-ലെ ഈ സന്ദര്ശനം ഔദ്യോഗിക നയതന്ത്ര പരിപാടി മാത്രമല്ല. മാറുന്ന ആഗോള ശക്തിസമവാക്യങ്ങളില് ഭാരതത്തിന്റെ മള്ട്ടി-അലൈന്ഡ് സമീപനത്തിന്റെ ഉറച്ച പ്രഖ്യാപനവും തന്ത്രപരമായ സ്വയംഭരണത്തിന്റെ ദൃഢപ്രകടനവുമാണ് അത്. ഭാവിയിലെ അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തില് ഈ പങ്കാളിത്തം നിര്ണ്ണായക സ്വാധീനം ചെലുത്താന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന വിലയിരുത്തലും ശക്തമാണ്.
