പാര്വ്വതിദേവിയുടെ മറ്റൊരു സ്വരൂപമാണ് മഹാഗൗരി. എട്ട് വയസ്സ് പ്രായമുള്ള (ഋതുമതിയാകാത്ത) പെണ്കുട്ടിയെ ഗൗരി എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. വെളുത്തനിറമുള്ളവളാണ് ഗൗരിദേവി. ദുര്ഗാഷ്ടമി ദിവസമാണ് മഹാഗൗരിദേവിയെ ആരാധിക്കേണ്ടത്.
കാളപ്പുറത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവിക്ക് നാല് കൈകളുണ്ട്. തൃശ്ശൂലവും ഡമരുവും രണ്ട് കൈകളില് ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റുരണ്ട് കൈകളാല് അഭയ, വരദ മുദ്രകള് കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. മഹാഗൗരി ദേവന്മാരുടെ ആവശ്യപ്രകാരം ഹിമാലയ പര്വ്വതത്തില് ശാകംഭരി എന്ന അപരനാമത്തില് വസിക്കുന്നു. ക്ഷാമകാലത്ത് മഹാഗൗരിയെ ശാകംഭരി ഭാവത്തില് പ്രാര്ത്ഥിച്ചാല് ധാന്യസമൃദ്ധി ഭൂമിയിലുണ്ടാകും.
പരമശിവന് തന്റെ ഭര്ത്താവാകണമെന്ന് പ്രാര്ത്ഥിച്ച് കഠിനതപസ്സ് ചെയ്തതിനാല് ദേവിയുടെ ശരീരം കറുത്തനിറമായി മാറി. ശിവന് തന്റെ പത്നിയുടെ കറുപ്പുനിറം മാറാന് തന്റെ കൈക്കുമ്പിളില് ഗംഗാജലം ശേഖരിച്ച് ദേവിയുടെ ദേഹം കഴുകി. തല്ക്ഷണം ദേവി ശുഭ്രവര്ണത്തോടെ പ്രകാശവതിയായി കാണപ്പെട്ടു. അന്നുമുതല് വെളുത്തനിറമുള്ളവള് എന്ന അര്ത്ഥത്തില് ദേവി മഹാഗൗരി എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടുന്നു.
പഞ്ചോപചാര പൂജകൊണ്ട് സന്തോഷിക്കുന്ന ദേവിയാണ് മഹാഗൗരി. ദേവിക്ക് രണ്ട് വാഹനങ്ങളുണ്ട്. ഒന്ന് കാളയാണ്. മറ്റൊന്ന് സിംഹമാണ്. വിശന്നുവലഞ്ഞ ഒരു സിംഹം ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ദേവിയുടെ സമീപത്തേക്ക് ഭക്ഷണത്തിനായി വന്നു. ധ്യാനം കഴിയുന്നതുവരെ വിശപ്പ് സഹിച്ച് സിംഹം ദേവിയുടെ അടുത്ത് തന്നെ നിന്നു. ധ്യാനത്തില് നിന്നുണര്ന്ന ദേവി കണ്ടത് ക്ഷമയോടെ വിശപ്പ് സഹിച്ചിരിക്കുന്ന സിംഹത്തെയാണ്. ദയ തോന്നിയ ദേവി ഭക്ഷണം നല്കി വിശപ്പടക്കി സിംഹത്തെ തന്റെ വാഹനമാക്കി സ്വീകരിച്ചു.
മഹാഗൗരിയെ പൂജിച്ചാല് മറ്റ് ദേവിമാരെയെല്ലാം പൂജിച്ചതിനു തുല്യമാണ്. നവരാത്രിയുടെ എട്ടാംദിവസം ദുര്ഗാഷ്ടമി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത് ഇതിനാലാണ്.
