ഭക്തിയോഗാനുഷ്ഠാനക്രമങ്ങളിലൂടെ ഉന്നതാവസ്ഥയില് എത്തിച്ചേര്ന്ന ഭക്തന്, സ്വന്തം ശരീരം രക്ഷിക്കുന്നതിനുവേണ്ടിപ്പോലും, ഔഷധം സേവിക്കുന്നതുപോലെ ആഹാരം കഴിക്കുവാന് പ്രയത്നിക്കുകയില്ല. ആരോടെങ്കിലും യാചിക്കുകയോ ഭഗവാനോട് പ്രാര്ത്ഥിക്കുകയോ ചെയ്യുകയില്ല. ആരെങ്കിലും കൊണ്ടുചെന്നു കൊടുത്താല്, ആഹാരമോ വസ്ത്രമോ സ്വീകരിച്ചേക്കാം. ഇത്തരം വ്യക്തിയെയാണ് ഭഗവാന്
”യദൃച്ഛാ ലാഭ സന്തുഷ്ടാ:”
എന്ന് ഈ ശ്ലോകത്തില് (4.22) വിവരിച്ചത്. ഭഗവാന്റെ ഉത്തമസുഹൃത്തും സഹപാഠിയുമായ സുദാമാവ് എന്ന ബ്രാഹ്മണന് (കുചേലന്) ആ അവസ്ഥയില് എത്തിച്ചേര്ന്ന ഭക്തനായിരുന്നു എന്ന് ഓര്ക്കുക. അത്തരം ഭക്തന്, സുഖം, ദുഃഖം, തണുപ്പ്, ചൂട് മുതലായവ പരസ്പര വിരുദ്ധമായ, ദ്വന്ദഭാവങ്ങളെ അതിക്രമിച്ചവനാണ്. ഭഗവാന് കാരുണ്യത്തോടെ തരുന്നത് സ്നേഹപൂര്വം സ്വീകരിക്കും.
അനുരാഗവതിയായ ഭാര്യ ഭര്ത്താവിന്റെ ആലിംഗനാദികള് സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെതന്നെ, താഡനവും ശകാരവും സ്വീകരിക്കുമല്ലോ. അത്തരം ഭക്തന്മാരെ ‘ദ്വന്ദാതീതന്’ എന്ന് ഭഗവാന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
കൂടാതെ യഥാര്ത്ഥ ഭക്തന്, തന്നെ സഹായിക്കാത്ത വ്യക്തികളോട് വൈരബുദ്ധി വെച്ചുപുലര്ത്തുകയില്ല. തന്നെ ഉപദ്രവിക്കുന്ന വ്യക്തിയോടുപോലും പ്രതികരിക്കുകയില്ല. ്രശീമദ് ഭാഗവതം 11-ാം സ്കന്ധത്തിലെ 23-ാം അധ്യായത്തിലെ ഭിക്ഷുവിതന്റെ സ്വഭാവം നോക്കാം. തന്റെ സമ്പത്തും ഗൃഹവും നഷ്ടപ്പെട്ട്, മറ്റു ഭവനങ്ങളില് ചെന്ന് യാചിച്ചുകിട്ടിയ ധാന്യം നദീതീരത്തുവച്ച് പാകംചെയ്തു ഭക്ഷണം കഴിക്കാന് തുടങ്ങുകയായിരുന്നു. അപ്പോള് ഒരുകൂട്ടം ജനങ്ങള് വന്ന്, ആ ഭക്ഷണസാധനത്തില് തുപ്പുകയും മൂത്രമൊഴിക്കുകയും അടിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഒരക്ഷരംപോലും മറുപടി പറയാതെ സഹിച്ചു. ഇനിമേല് ഞാന് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാനെ ഭജിച്ച് ജന്മശേഷം കഴിച്ചുകൂടും എന്നു തീരുമാനിച്ചു. ഭക്തന്, ധനം, വസ്ത്രം മുതലായ വസ്തുക്കള് ആരെങ്കിലും കൊടുത്താല് സന്തോഷിക്കുകയോ കൊടുക്കാഞ്ഞാല് ദുഃഖിക്കുകയോ ഇല്ല. വസ്ത്രം, ധനം മുതലായവ കിട്ടുന്നതും കിട്ടാതിരിക്കുന്നതും ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ മൂലമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ച് ഭഗവാനുവേണ്ടി, ഭഗവദാരാധനയായി കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്ത് ഭൗതികതയുമായി ഒരു ബന്ധവും ആ ഭക്തന് സംഭവിക്കുകയില്ല. അതാണ്- കൃത്വാ അഹന നിബദ്ധ്യതേ”- എന്ന് ഭഗവാന് പറഞ്ഞത്.
