മണിപൂരകം എന്നത് മനസ്സിന്റെ ജാഗ്രതാവസ്ഥയാകുന്നു. ആയത് മണി എന്നത് മനസ്സ് പൂരകം എന്നത് നിറക്കുന്നത്. അപ്പോള് മണിയായിരിക്കുന്ന മനസ്സ് വേറൊന്നും ഇല്ലാതെ ജീവനോടുകൂടി താനായിനിറഞ്ഞു. അപ്പോള് അവിടെ അതിപ്രകാശം ജ്വലിക്കുന്നു. വീടിന്റെ അകത്തേക്ക് ചെല്ലുമ്പോള് ആദ്യം ഇരുട്ടായും അവിടെ കുറച്ചുസമയമിരിക്കുമ്പോള് നല്ല പ്രകാശമായും അവിടെയുള്ള എല്ലാ അവസ്ഥകളും സുഖമായി അറിയുകയും കാണുകയം ചെയ്യുന്നു. ഇത് ലോകത്തില് ജനങ്ങള്ക്ക് അനുഭവമായിട്ടുള്ളതാണ്. അത്പ്രകാരം മനസ്സ് സ്വസ്ഥാനത്തില് പ്രവേശിക്കുമ്പോള് ആദ്യം ഇരുട്ടായിത്തോന്നുകയും ആ മനസ്സ് പുറത്തിനുള്ളില് പോകാതെ തന്റെ സ്വസ്ഥാനത്തില് അടങ്ങിനിറഞ്ഞപ്പോള് അവിടം നല്ല സുഖമായി വെളിപ്പെട്ടുകാണുകയും അറിയുകയും ചെയ്യും. ഇത് മനസ്സിന്റെ ജാഗ്രതയാകുന്നു. ഇതാണ് മണിപൂരകം എന്ന അവസ്ഥ.
അനാഹത
അനാഹതം- എന്നത് അനാ +ഹതം. അന= അഗ്നി, ഹതം= നാശം. അതായത് അഗ്നിസ്വരുപമായിപ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മനസ്സ് തന്റെ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായ ജീവനില് ലയിക്കുന്നത്. അപ്പോള് അത് ജീവന് സ്വപ്നമാകുന്നു. എങ്ങനെയെന്നാല്, പ്രകാശമായിരിക്കുന്ന മനസ്സ് ജീവനില് ലയിച്ചപ്പോള് അതുവരെയുണ്ടായിരുന്ന ശോഭ അതായത് പ്രകാശം ഇന്നതെന്നറിയുവാന് സാദ്ധ്യമില്ലാതെ സ്വപ്നതുല്യമായിരിക്കും. ഇത് ജീവന്റെ സ്വപ്നാവസ്ഥ തുല്യമായിരിക്കും. ഇത് ജീവന്റെ സ്വപ്നാവസ്ഥ. ഇതിന് അനാഹതം എന്ന് പേര്.
വിശുദ്ധി
വിശുദ്ധി-എന്ന് പറയുന്നത് വി+ ശുദ്ധി, വി= വിശേഷം അതായത് അറിവ്, ശുദ്ധി= നിര്മലം അതായത് അറിവ് നിര്മലമാകുന്നത്. അപ്പോള് ഒന്നും അറിയാത്തവിധത്തില് യാതൊരു അറിവും ഇല്ലാതെ നിശ്ചലമായി ജീവന് മാത്രമിരിക്കുന്ന അവസ്ഥ. ആ അവസ്ഥ ജീവന്റെ സുഷുപ്തി. ആ ജീവനില്നിന്നുത്ഭവിച്ച മനസ്സില്നിനുണ്ടായ എല്ലാ കന്മഷങ്ങളും നാശമായി ജീവനില് മനസ്സ് ലയിച്ചു. ആ ജീവന് മാത്രമായി ഒന്നും അറിയാതെയിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് സുഷുപ്തി. ഇതാണ് വിശുദ്ധി എന്ന അവസ്ഥ.
ആജ്ഞ
ആജ്ഞ എന്നത് ജീവന് ശിവനായി ഉത്ഭവസ്ഥാനമായിരിക്കുന്ന ആനന്ദത്തില്ലയിച്ചു മറ്റൊന്നില്ലാതെ ആനന്ദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അവസ്ഥ. അത് ജീവന്റെ ജാഗ്രത്ത്. അതിനാണ് ആജ്ഞ എന്ന് പേര്. ഈ പ്രകാരത്തിലാണ് ഷഡാധാരങ്ങളുടെ സ്ഥിതി. ഇത് ഇന്നതെന്ന് ബ്രഹ്മാനന്ദം. എന്നാല് ബ്രഹ്മാനന്ദം ഇന്നെതന്ന് പറഞ്ഞറിയാക്കുവാന് ആര്ക്കും സാധിക്കയില്ലയെന്നും അതായത് പാല്പ്പായസം കഴിച്ചവര്ക്ക് അതിന്റെ രുചിയറിയുന്നതല്ലാതെ അത് കഴിക്കാത്തവര്ക്ക് അതിന്റെ രുചിയറിയുവാനോ അറിയിക്കുവാനോ സാദ്ധ്യമില്ലെന്നും വേദാന്തികള് പറഞ്ഞുവരുന്നു. എന്നാല്, ബ്രഹ്മാനന്ദത്തെ പറഞ്ഞറിയിക്കുവാന് സാധിക്കും.അതെങ്ങനെയെന്നാല്, സര്വജീവികളും ബ്രഹ്മാനന്ദം എന്നത് അനുഭവിച്ചുവരുന്നു. അതായത് താന് സദാ ഉപജീവനം ചെയ്ത് ജീവിച്ചിരിക്കുവാന് വേണ്ടിയുള്ള തന്റെ സ്വന്തം സ്വത്തിനെ താന്തന്നെ കളവുചെയ്ത് നശിപ്പിക്കുന്നു. അതെങ്ങനെയെന്നാല്, ആ സ്വത്തിനെ കളവുചെയ്യുവാന് പോയി അതിനെതൊടുന്ന സമയത്തിലുണ്ടാകുന്ന അവസ്ഥയാണ് ബ്രഹ്മാനന്ദം.
