1912 ഡിസംബര് 23 .ബ്രിട്ടീഷ് ചക്രവര്ത്തിയുടെ പ്രതിപുരുഷനായ പുതിയ വൈസ്രോയിയുടെ പ്രൗഢ ഗംഭീരമായ സ്വീകരണ ഘോഷയാത്ര ഡല്ഹിയിലെ ചാന്ദ്നീ ചൗക്കിലൂടെ കടന്നു വരികയാണ് . ഒരു മനുഷ്യ സമുദ്രം തന്നെ അലയടിച്ചു വരുന്ന രീതിയിലുള്ള ആ ഘോഷയാത്രയില് കമനീയമായി അലങ്കരിച്ചൊരുക്കിയ ഒരു കൊമ്പനാനയുടെ മുകളിലിരിക്കുകയാണ് വൈസ്രോയി ഹാര്ഡിഞ്ച് പ്രഭു . പെട്ടെന്ന് ആള്ക്കൂട്ടത്തിനിടയില് നിന്നും ഒരു കൈ ഉയര്ന്നു താണു . ചെകിടടപ്പിക്കുന്ന സ്ഫോടനം . പുകപടലങ്ങള് അടങ്ങിയപ്പോള് കണ്ടത് പരിക്കേറ്റ് ചോരയില് കുളിച്ചു കിടക്കുന്ന ഹാര്ഡിഞ്ച് പ്രഭുവിനേയും മരിച്ചു കിടക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അംഗരക്ഷകനേയുമാണ് .ഡല്ഹി തലസ്ഥാനമാക്കിക്കൊണ്ട് അവിടെ രാജകീയമായി പ്രവേശിക്കാനെത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ കിങ്കരനെ എതിരേറ്റത് ‘സ്വാതന്ത്ര്യമാണ് ജീവിതം അടിമത്തമോ മരണം ‘ എന്ന ആവേശോജ്ജ്വലമായ മുദ്രാവാക്യമുയര്ത്തി വിപ്ലവപാതയിലേക്കെടുത്തു ചാടിയ ഒരു കൂട്ടം ധീര ദേശാഭിമാനികളുടെ ബോംബുകളാണ് .
സൂര്യനസ്തമിക്കാത്ത സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അധിപന്മാര്ക്ക് വിപ്ലവകാരികള് നല്കിയ ഈ സ്വീകരണം ഒരിക്കലും സഹിക്കാനാകുമായിരുന്നില്ല . അപമാനഭാരം കൊണ്ട് വീര്പ്പു മുട്ടിയ അവര് ഈ ബോംബ് സ്ഫോടനത്തിനു പിന്നിലുള്ളവരെ തേടി നാലുപാടും പാഞ്ഞു . ഒരു വര്ഷത്തോളം ഡല്ഹി ബോംബാക്രമണത്തിനു പിന്നില് ആരെന്ന് കണ്ടെത്താനവര്ക്കായില്ല .ഒടുവില് ഡെറാഡൂണ് വന ഗവേഷണ സ്ഥാപനത്തില് ഗുമസ്തനായി ജോലി ചെയ്യുന്ന ഒരു ബംഗാള് സ്വദേശിയാണ് ഈ ബോംബ് സ്ഫോടനം ആസൂത്രണം ചെയ്തതെന്ന് അവര് കണ്ടുപിടിച്ചൂ .ഭാരതത്തിലെ വിപ്ലവ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പ്രധാന സൂത്രധാരന് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട റാഷ് ബിഹാരി ബോസ് ആയിരുന്നു ആ ബോംബ് സ്ഫോടനത്തിനു പിന്നില് പ്രവര്ത്തിച്ചിരുന്നത് . തന്നെ ബ്രിട്ടീഷുകാര് മനസ്സിലാക്കി എന്നറിഞ്ഞ നിമിഷം റാഷ് ബിഹാരി ഡെറാഡൂണില് നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട് ബനാറസിലെത്തി.. അവിടെ മൂന്നുവര്ഷത്തോളം ഒളിവിലിരുന്ന് വിപ്ലവ പ്രസ്ഥാനങ്ങള്ക്ക് നേതൃത്വം നല്കി . ഭാരതത്തിനകത്തും പുറത്തുമായി വളര്ന്നു വന്ന ഗദര് പ്രസ്ഥാനമുള്പ്പെടെയുള്ള സംഘടനകള്ക്ക് മാര്ഗ്ഗ നിര്ദ്ദേശം നല്കിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം വിപ്ലവ പ്രവര്ത്തനം തുടര്ന്നു .
വിദേശ രാജ്യങ്ങളില് സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രവര്ത്തനങ്ങള് നടത്തിയ വിപ്ലവ നായകര് ഭാരതത്തിലേക്ക് മടങ്ങിത്തുടങ്ങി . റാഷ് ബിഹാരിയുടെ നേതൃത്വത്തില് ഒരു സമ്പൂര്ണ വിപ്ലവ പദ്ധതി ഉയര്ന്നു വന്നു. ലാലാ ഹര്ദയാലും, സചീന്ദ്ര നാഥ സന്യാലും വിഷ്ണു പിംഗളേയുമടക്കമുള്ള നിരവധി ധീര ദേശാഭിമാനികള് ഓരോ നഗരങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ച് പദ്ധതി വിജയിപ്പിക്കാന് യത്നിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു . അങ്ങനെ 1915 ഫെബ്രുവരി 21 സമ്പൂര്ണ വിപ്ലവത്തിനു വേണ്ടി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു . അന്ന് ഇന്ത്യന് സൈന്യത്തിലെ വിവിധ ട്രൂപ്പുകളും വിപ്ലവത്തില് പങ്കെടുക്കാന് തീരുമാനിച്ചിരുന്നു .എന്നാല് നിര്ഭാഗ്യകരമെന്ന് പറയട്ടെ വിപ്ലവ സംഘടനയിലേക്ക് പുതുതായി ചേര്ക്കപ്പെട്ട ഒരംഗം പദ്ധതിയെ ബ്രിട്ടീഷുകാര്ക്ക് ഒറ്റിക്കൊടുത്തു .291 പേര് അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു . അതില് 42 പേരെ തൂക്കിക്കൊന്നു . 114 പേര് നാടുകടത്തപ്പെട്ടു . ബാക്കിയുള്ളവരെ വെറുതെ വിട്ടു . റാഷ് ബിഹാരി ബോസ് ഭാരതം വിടാന് നിര്ബന്ധിതനാവുകയും ജപ്പാനിലേക്ക് രക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു
ജപ്പാനിലെത്തിയ അദ്ദേഹത്തിന് പതിനേഴ് പ്രാവശ്യം താമസ സ്ഥലം മാറേണ്ടി വന്നു . അന്ന് ജപ്പാനും ബ്രിട്ടനുമായി സൗഹൃദം നിലനിന്നിരുന്നതിനാല് റാഷ് ബിഹാരിയെ പിടിക്കാന് ബ്രിട്ടന് ജപ്പാനെ സമീപിച്ചിരുന്നു . ജപ്പാനിലെ ദേശീയവാദികളില് ചിലര് റാഷ് ബിഹാരിയെ പിന്തുണച്ചു .അങ്ങനെ ബ്രിട്ടന്റെ പിടിയിലകപ്പെടാതെ ജപ്പാനില് ജീവിക്കാന് അദ്ദേഹത്തിനു കഴിഞ്ഞു. തന്നെ ഒളിവില് താമസിപ്പിച്ച സോമ കുടുംബത്തില് നിന്ന് അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിച്ചു .തുടര്ന്ന് ജാപ്പനീസ് ഭാഷ പഠിച്ച് അവിടെ പത്രപ്രവര്ത്തകനായി അദ്ദേഹം ജോലിചെയ്തു . ഇതിനിടയിലും ഭാരതത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രവര്ത്തനങ്ങളില് അദ്ദേഹം പങ്കാളിയായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തെപ്പറ്റിയും ഭാരതത്തിന്റെ അവകാശങ്ങളെപ്പറ്റിയും ജാപ്പനീസ് ഭാഷയില് നിരവധി ലേഖനങ്ങളും പുസ്തകങ്ങളുമെഴുതി. ഭാവിയില് സുഭാഷ് ചന്ദ്ര ബോസിന് സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പോരാട്ടത്തിനുതകും വിധം വളക്കൂറുള്ള മണ്ണായി അദ്ദേഹം ജപ്പാനെ മാറ്റി . ഇന്ത്യന് നാഷണല് ആര്മിയുടെ രൂപീകരണത്തിന് പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ചത് റാഷ് ബിഹാരിയാണ്.
അവസാനശ്വാസം വരെ സമരം നിര്ത്തരുതെന്ന് അദ്ദേഹം സ്വാതന്ത്ര്യ ഭടന്മാരെ ഉദ്ബോധിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരിക്കല് സചീന്ദ്ര സന്യാലില് നിന്ന് ലഭിച്ച കത്തില് നിരാശ നിഴലിക്കുന്നത് തിരിച്ചറിഞ്ഞ റാഷ് ബിഹാരി ഇങ്ങനെ കുറിച്ചു . ‘ താങ്കളുടെ എഴുത്തില് ചിലയിടത്ത് നിഴലിക്കുന്ന നിരാശാ ബോധം എനിക്കിഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല .ജീവിതം സനാതനമാണ് . അതിനാല് സംഘര്ഷവും സനാതനമാണ് ‘
1945 ജനുവരി 21 ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു . ഒരു വിദേശിക്ക് ലഭിക്കാവുന്ന ഏറ്റവുമുയര്ന്ന ബഹുമതിയായ ഓര്ഡര് ഓഫ് ദ മെറിറ്റ് ഓഫ് ദ റൈസിംഗ് സണ് നല്കിയാണ് ജപ്പാന് അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചത് . 2013 ല് ആ ധീര ദേശാഭിമാനിയുടെ ചിതാഭസ്മം ജപ്പാനില് നിന്ന് ഭാരതത്തിലെത്തിച്ച് ഹൂബ്ലി നദിയില് നിമഞ്ജനം ചെയ്തു.
