ഹനുമാന്ജനകോ വ്യാസോ വസിഷ്ഠശ്ച ശുകോ ബലിഃ
ദധീചിവിശ്വകര്മാണൗ പൃഥുവാല്മീകി ഭാര്ഗവഃ
വിഷ്ണുഭക്തനായ മഹാബലി ഭക്തോത്തമനായ പ്രഹ്ലാദന്റെ പൗത്രനാണ്. ഇദ്ദേഹം സ്വപരാക്രമത്താല് ദേവലോകത്തെ കീഴടക്കുകയും ദേവേന്ദ്രപട്ടം നേടുന്നതിനായി നൂറു അശ്വമേധയജ്ഞങ്ങള് നടത്തുകയും ചെയ്തു. നൂറാമത്തെ അശ്വമേധവും നടക്കുന്നതു കണ്ട് പരിഭ്രാന്തരായ ദേവകള് വിഷ്ണുവിനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. വിഷ്ണു വാമനവേഷം പൂണ്ട് യജ്ഞസ്ഥലത്തെത്തി. മഹാബലിയോട് മൂന്നടി മണ്ണ് ദാനമായി ആവശ്യപ്പെട്ടു. അസുരഗുരുവായ ശുക്രാചാര്യര് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കിയെങ്കിലും അത് കണക്കാക്കാതെ മഹാബലി മൂന്നടി മണ്ണ് ദാനമായി നല്കി. അപ്പോള് വാമനന് വിരാടാകൃതി പൂണ്ട് രണ്ടടികളാല് മര്ത്യലോകവും സ്വര്ഗലോകവും അളന്നു. അപ്പോള് മൂന്നാമത്തെ ചുവട് വയ്വക്കുവാനായി മഹാബലി തന്റെ ശിരസ്സു തന്നെ കുനിക്കുകയും ഭഗവാന് പ്രസന്നനായി അദ്ദേഹത്തെ സുതലാധിപതിയാക്കുകയും ചെയ്തു. ദാനശീലത്തിന്റേയും സത്യസന്ധതയുടേയും ഭഗവത്ഭക്തിയുടേയും അനുപമോദാഹരണമാണ് മഹാബലി. കാര്ത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പ്രതിപദം ബലി പ്രതിപദമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ദിവസം ബലി പൂജയും പതിവാണ്. മഹാബലിയുടെ പ്രജാവാത്സല്യത്തിന്റെ ഓര്മപുതുക്കിക്കൊണ്ട് ചിങ്ങത്തിലെ തിരുവോണ നാള് മലയാളക്കരയാകെ സമുചിതമായി ആഘോഷിക്കുന്നു.
(ഹോ. വെ. ശേഷാദ്രിയുടെ ‘ഏകാത്മതാസ്തോത്രം’ വ്യാഖ്യാനത്തില് നിന്ന്)
