സ്വരം
ആകാശത്തിന്റെ ഗുണത്തെയാണ് ഭാരതീയ ദര്ശനപ്രകാരം ശബ്ദം എന്ന് അര്ഥമാക്കുന്നത്. ഇവിടെ ശബ്ദം എന്നതു കൊണ്ട്് അര്ഥമാക്കുന്നത് കമ്പനം അഥവാ തരംഗപ്രസരണമെന്നാണ്.
ശബ്ദത്തിന്റെ ധ്വനിമയമായ രൂപത്തെ സ്വരമെന്നും നാദബ്രഹ്മമെന്നും പറയുന്നു. സംഗീതശാസ്ത്രപ്രകാരം ധ്വനിയുടെ മൂലഘടകമാണ് ശ്രുതി. ഇത് 22 എണ്ണമുണ്ട്. ശ്രുതികള് നാദമയമായി സമന്വയിക്കുന്നതാണ് സ്വരം. സപ്തസ്വര നിബദ്ധമാണ് സംഗീതം. ഷഡ്ജം,രിഷഭം, ഗാന്ധാരം, മധ്യമം, പഞ്ചമം, ധൈവതം, നിഷാദം (സ,രി,ഗ, മ,പ,ധ,നി) എന്നിവയെ സപ്തസ്വരങ്ങളെന്നു പറയുന്നു. ഏഴുസ്വരങ്ങളുടെ ഈ ക്രമം പൂര്ണമായാല് വീണ്ടും അതേ ക്രമത്തില് ഇരട്ടിയായി ആവര്ത്തിക്കുന്നു.
ഈ സപ്തകവും നിഷാദം വരെ എത്തിക്കഴിഞ്ഞാല് അതിന് ഇരട്ടിയായി വീണ്ടും ആവര്ത്തിക്കും. ഈ സപ്തസ്വരങ്ങളെക്കൂടാതെ സംഗീതത്തില് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള മറ്റു സ്വരങ്ങളാണ് കോമളരിഷഭം, കോമളഗാന്ധാരം, തീവ്രമധ്യമം, കോമളധൈവതം, കോമളനിഷാദം എന്നിവ. ഭാരതീയസംഗീതത്തില് മന്ദ്രം, മധ്യം, താരം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് സപ്തക( സ്ഥായി) ങ്ങള് ഉണ്ട്.
വ്യാകരണത്തില് ആ, ആ, ഇ, ഈ, ഉ, ഊ തുടങ്ങി സ്വതന്ത്രരൂപത്തില് ഉച്ചരിക്കുവാന് കഴിയുന്ന 14 വര്ണാക്ഷരങ്ങളുടെ ധ്വനികളും വര്ണാക്ഷരങ്ങളും ചേരുമ്പോള് അവയുടെ ധ്വനികളെക്കൂടി, വ്യക്തമാക്കുന്ന ക്,ഖ്,ഗ്, ങ്, ച്, ഛ് ഒന്നിച്ച് സ്വരങ്ങള് എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടുന്നു.
ഉച്ചാരണത്തിന്റെ സമയദൈര്ഘ്യമനുസരിച്ച് ഇവയെ ഹ്രസ്വം, ദീര്ഘം, ലുപ്തം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തിരിക്കാം. ഉച്ചാരണത്തിന്റെ തീവ്രതയുടെ അടിസ്ഥാനത്തില് സ്വരങ്ങളെ ഉദാത്തം, അനുദാത്തം, സ്വരിതം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
(ഹോ. വെ. ശേഷാദ്രിയുടെ ഏകാത്മതാസ്തോത്രം വ്യാഖ്യാനത്തില് നിന്ന്) – തുടരും
