കാര്ത്തിക മാസത്തില് വെളുത്തപക്ഷ നവമി ദിവസം നടക്കുന്ന വ്രതമാണ് ഇത്. കൃതയുഗം ആരംഭിച്ചത് ഈ ദിവസമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ തിഥിയില് സ്വര്ണം, വസ്ത്രം എന്നിവ ദാനം ചെയ്താല് ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപത്തില്നിന്നുപോലും മോചനം ലഭിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നു. ഈ ദിവസം രാവിലെ നെല്ലി മരത്തിന് പൂജ നടത്തേണ്ടതാണ്. രാവിലെ കുളി കഴിഞ്ഞ് ശുദ്ധമനസ്സോടെ നെല്ലി മരത്തിന് ചുവട്ടില് കിഴക്കോട്ടുനോക്കിനിന്ന് ഷോഡശ ഉപചാരങ്ങളോടെ പൂജ ചെയ്യണം. പിന്നീട് തായ്ത്തടിയില് ക്ഷീരധാര ചെയ്ത് നാലുവശവും നൂല് നനച്ചു ചുറ്റി കര്പ്പൂരാരതി നടത്തണം. തുടര്ന്ന് ഏഴ് പ്രദക്ഷിണവും ചെയ്യണം.
ഈ വ്രതത്തിനു പിന്നിലൊരു കഥയുണ്ട്. കാശിയില് ധര്മതല്പ്പരനും ദാനശീലനും എന്നാല് സന്താനരഹിതനുമായിരുന്ന ഒരു കച്ചവടക്കാരനുണ്ടായിരുന്നു. സന്താനമില്ലാത്തതിനാല് ഭാര്യാഭര്ത്താക്കന്മാര് ദുഃഖിതരും നിരാശരുമായിരുന്നു. ഇതിനിടെ ഒരു വൈശ്യപത്നി കച്ചവടക്കാരന്റെ ഭാര്യയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. ”നിങ്ങള് ആരുടെയെങ്കിലും സന്താനത്തെ ഭൈരവന് ബലി കൊടുത്താല് നിങ്ങളുടെ സന്താനാശ സഫലമാകും.”
ഇക്കാര്യം അറിഞ്ഞ കച്ചവടക്കാരന് അതു സ്വീകരിച്ചില്ല. എങ്കിലും ഭാര്യ മറക്കാതെ സന്ദര്ഭം തിരക്കിക്കൊണ്ടേയിരുന്നു. ഒരു ദിവസം ഒരു പെണ്കുട്ടിയെ ഭൈരദേവതയുടെ പേരില് കിണറ്റിലിട്ട് ബലികൊടുത്തു. ഈ ബാലഹത്യയുടെ ഫലം വിപരീതമായി. അവരുടെ മുഖത്ത് കുഷ്ഠരോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങള് കണ്ടുതുടങ്ങി. മാത്രമല്ല, പെണ്കുട്ടിയുടെ പ്രേതവും ഉപദ്രവിക്കാന് തുടങ്ങി. ഇതിനു കച്ചവടക്കാരന് കാരണമാരാഞ്ഞു. അവര് തുടക്കം മുതലുള്ള കഥകള് വിശദീകരിച്ചു. ഇതുകേട്ട കച്ചവടക്കാരന് ഭാര്യയെ കടുത്ത ഭാഷയില് ശകാരിച്ചു.
തുടര്ന്നു പറഞ്ഞു: ”ഗോവധം, ബ്രഹ്മഹത്യ, ബാലഹത്യ ഇവ നടത്തുന്നവര്ക്ക് സമാധാന ജീവിതം ഉണ്ടാകില്ല. അതിനാല് നീ ഗംഗാതീരത്തു പോയി ഈശ്വരപൂജ നടത്തുക. ദുഃഖത്തില്നിന്ന് മോചനമുണ്ടാകും.” അവരങ്ങനെ ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോള് ഗംഗാമാതാവ് ഒരു വൃദ്ധ സ്ത്രീയുടെ രൂപം പൂണ്ട് വന്ന് പറഞ്ഞു. ഹേ! സങ്കടക്കാരി നീ മഥുരാ നഗരിയില് ചെന്ന് കാര്ത്തിക വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് നെല്ലി വൃക്ഷത്തിന് പൂജ നടത്തി പ്രദക്ഷിണം വെച്ചാല് നിന്റെ സകല പാപവും ശമിക്കും. തിരിച്ചുവീട്ടിലെത്തിയ അവര് ഭര്ത്താവിന്റെ അനുമതി വാങ്ങി വൃദ്ധ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങള് യഥാവിധി നടത്തിയപ്പോള് ഭഗവദ്കൃപയുണ്ടാകുകയും ശരീരസൗഖ്യം ലഭിക്കുകയും കാലംകൊണ്ട് സന്താനലാഭവും സിദ്ധിച്ചു.
