ഭാരതത്തിന്റെ സുരക്ഷാ നയത്തിലും ഭീകരവിരുദ്ധ സമീപനത്തിലും കഴിഞ്ഞ ഒരു പതിറ്റാണ്ടായുള്ള മാറ്റം ചരിത്രപരമാണ്. സപ്തംബര്‍ 27-ന് നടന്ന ‘മന്‍ കി ബാത്തി’ന്റെ 138-ാം പതിപ്പില്‍, പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി 2016-ല്‍ നടന്ന മിന്നലാക്രമണത്തിന്റെ പത്താം വാര്‍ഷിക വേളയില്‍ ആ നിര്‍ണ്ണായക നീക്കത്തെ അനുസ്മരിച്ചിരുന്നു. 2016 സപ്തംബര്‍ 28-29 തീയതികളില്‍ നടന്ന അതിര്‍ത്തികടന്നുള്ള ഈ നീക്കം, ഭീകരവാദമെന്ന ദീര്‍ഘകാല വെല്ലുവിളിക്കുള്ള ഭാരതത്തിന്റെ ശക്തമായ മറുപടിയായിരുന്നുവെന്നും രാജ്യത്തിന്റെ ഭീകരവിരുദ്ധ നയത്തില്‍ പുതിയ മാതൃക സൃഷ്ടിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
മനോഭാവത്തിലെയും കണക്കുകളിലെയും ഗുണപരമായ മാറ്റങ്ങള്‍
2014-ന് മുമ്പ് ഭീകരാക്രമണങ്ങളോടുള്ള ഭാരതത്തിന്റെ പ്രതികരണങ്ങള്‍ ഭൂരിഭാഗവും നയതന്ത്ര, രാഷ്‌ട്രീയ തലങ്ങളില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങിനില്‍ക്കുന്നവയായിരുന്നു. എന്നാല്‍ 2014-ന് ശേഷം അതിര്‍ത്തികടന്നുള്ള ഭീകരവാദത്തിനെതിരെ നേരിട്ടുള്ള സൈനിക നടപടികള്‍ കൂടുതല്‍ ശക്തമാക്കാന്‍ ഭാരതം തുടക്കമിട്ടു.
ആഭ്യന്തരമന്ത്രി അമിത് ഷാ പാര്‍ലമെന്റില്‍ അവതരിപ്പിച്ച കണക്കുകള്‍ ഈ സുരക്ഷാ മാറ്റത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു:
ഭീകരാക്രമണങ്ങളുടെ കുറവ്: 2004-2014 കാലഘട്ടത്തില്‍ 7,217 ഭീകരാക്രമണങ്ങള്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തപ്പോള്‍, 2014-2024 കാലയളവില്‍ അത് 2,242 ആയി കുറഞ്ഞു.
ആള്‍നാശത്തിലെ കുറവ്: ആകെ മരണനിരക്കില്‍ 70 ശതമാനവും, സാധാരണക്കാരുടെ മരണത്തില്‍ 81 ശതമാനവും, സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ക്ക് ജീവന്‍ നഷ്ടപ്പെടുന്നതില്‍ 50 ശതമാനവും കുറവാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്.
ജമ്മു കശ്മീരിലെ സുരക്ഷാ സാഹചര്യം: ജമ്മു കശ്മീരില്‍ 2004-14 കാലയളവില്‍ 1,769 സാധാരണ പൗരന്മാര്‍ കൊല്ലപ്പെട്ട സ്ഥാനത്ത് 2014-24 കാലയളവില്‍ അത് 344 ആയി കുറഞ്ഞു. അക്രമ സംഭവങ്ങള്‍ 16,463-ല്‍ നിന്ന് 7,744 ആയും താഴ്ന്നു.
നിര്‍ണായകമായ നാല് സൈനിക നടപടികള്‍
കഴിഞ്ഞ പതിറ്റാണ്ടില്‍ ഭാരതത്തിന്റെ സൈനിക പ്രതികരണങ്ങള്‍ കൂടുതല്‍ കൃത്യവും നേരിട്ടുള്ളതുമായി മാറിയതിനും പ്രതികരണശേഷി ഘട്ടങ്ങളായി വികസിച്ചതിനും സാക്ഷ്യം വഹിച്ച നാല് സുപ്രധാന ഓപ്പറേഷനുകള്‍ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
1. മ്യാന്മര്‍ ഓപ്പറേഷന്‍ (2015)
2015 ജൂണില്‍ മണിപ്പൂരിലെ ചന്ദേലില്‍ സൈനികര്‍ക്കു നേരെ ഭീകരര്‍ നടത്തിയ ഒളിയാക്രമണത്തില്‍ 18 സൈനികരാണ് വീരമൃത്യു വരിച്ചത്. ഇതിന് മറുപടിയായി, ജൂണ്‍ 9-ന് ഇന്ത്യന്‍ സ്പെഷ്യല്‍ ഫോഴ്സ് മ്യാന്മര്‍ അതിര്‍ത്തി കടന്ന് ഭീകരരുടെ ക്യാമ്പുകള്‍ ആക്രമിച്ചു. പ്രതികരണ നയത്തില്‍ വലിയ മാറ്റം കുറിച്ചുകൊണ്ട് സര്‍ക്കാര്‍ ഈ ഓപ്പറേഷന്‍ പരസ്യമായി സ്ഥിരീകരിച്ചു.
2. നിയന്ത്രണ രേഖയിലെ മിന്നലാക്രമണം (2016)
ഉറി ആക്രമണത്തില്‍ 19 സൈനികര്‍ കൊല്ലപ്പെട്ടതിന് പിന്നാലെ, സപ്തംബര്‍ 28-29 തീയതികളില്‍ രാത്രിയില്‍ പ്രത്യേക ദൗത്യ സംഘം നിയന്ത്രണ രേഖ കടന്ന് ഭീകരരുടെ താവളങ്ങള്‍ തകര്‍ത്തു. തൊട്ടടുത്ത ദിവസം ഡിജിഎംഒ (ഡയറക്ടര്‍ ജനറല്‍ ഓഫ് മിലിട്ടറി ഓപ്പറേഷന്‍സ്) രാജ്യത്തെ ഈ ഓപ്പറേഷനെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിച്ചു.
3. ബലാകോട്ട് വ്യോമാക്രമണം (2019)
പുല്‍വാമയില്‍ 40 സിആര്‍പിഎഫ് ജവാന്മാര്‍ കൊല്ലപ്പെട്ട സംഭവത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, ഫെബ്രുവരി 26-ന് ഭാരത വ്യോമസേന പാകിസ്ഥാനിലെ ബലാകോട്ടിലുള്ള ജെയ്ഷെ മുഹമ്മദ് പരിശീലന കേന്ദ്രത്തില്‍ അതിര്‍ത്തി കടന്ന് വ്യോമാക്രമണം നടത്തി.
2016-ലെ മിന്നലാക്രമണവും 2019-ലെ ബലാകോട്ട് വ്യോമാക്രമണവും രാജ്യത്ത് വലിയ രാഷ്‌ട്രീയ ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് വഴിവെച്ചിരുന്നു. പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കള്‍ ഈ ഓപ്പറേഷനുകളുടെ തെളിവുകളെയും ഫലങ്ങളെയും ചോദ്യം ചെയ്തപ്പോള്‍, ഭീകരവാദത്തിനെതിരെയുള്ള അനിവാര്യ നടപടിയാണിതെന്ന് ശക്തമായ നിലപാടെടുത്തുകൊണ്ട്് കേന്ദ്ര സര്‍ക്കാര്‍ പ്രതിപക്ഷ വിമര്‍ശനങ്ങളുടെ മുനയൊടിച്ചു.
4. ഓപ്പറേഷന്‍ സിന്ദൂര്‍ (2025)
2025 ഏപ്രില്‍ 22-ന് പഹല്‍ഗാമില്‍ 26 സാധാരണക്കാര്‍ കൊല്ലപ്പെട്ട ആക്രമണത്തിന്
മറുപടിയായി മെയ് 7-ന് ഭാരതം ‘ഓപ്പറേഷന്‍ സിന്ദൂര്‍’ ആരംഭിച്ചു.
ആദ്യ ഘട്ടം: 25 മിനിറ്റിനുള്ളില്‍ 24 മിസൈലുകള്‍ ഉപയോഗിച്ച് ബഹാവല്‍പൂരിലെ ജെയ്ഷെ കേന്ദ്രവും മുരിദ്കെയിലെ ലഷ്‌കറെ തൊയ്ബ ആസ്ഥാനവും ഉള്‍പ്പെടെ പാകിസ്ഥാനിലെയും പാക് അധീന കശ്മീരിലെയും 9 ഭീകരകേന്ദ്രങ്ങള്‍ തകര്‍ത്തു. ആദ്യ ഘട്ടത്തില്‍ പാകിസ്ഥാന്റെ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങള്‍ ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്നില്ലെന്ന് സര്‍ക്കാര്‍ വ്യക്തമാക്കി.
രണ്ടാം ഘട്ടം: പാകിസ്ഥാന്റെ സൈനിക തിരിച്ചടിക്ക് പിന്നാലെ ഭാരതം സൈനിക നടപടി കൂടുതല്‍ ശക്തമാക്കുകയും, നൂറുല്‍ ഖാന്‍, റഫീഖി, സര്‍ഗോദ്ധ, ജാക്കോബാബാദ് എന്നിവയുള്‍പ്പെടെയുള്ള 11 പാകിസ്ഥാന്‍ സൈനിക താവളങ്ങളില്‍ ശക്തമായ പ്രഹരമേല്‍പ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഈ നാല് ഓപ്പറേഷനുകള്‍ നോക്കിയാല്‍ ഭാരതത്തിന്റെ പ്രതികരണശേഷി 2015-ലെ സ്പെഷ്യല്‍ ഫോഴ്സ് ഓപ്പറേഷനില്‍ നിന്ന് 2016-ല്‍ നിയന്ത്രണ രേഖയിലേക്കും, 2019-ല്‍ വ്യോമാക്രമണത്തിലേക്കും, 2025-ല്‍ ഒരു മള്‍ട്ടി-ഡൊമെയ്ന്‍ (ബഹുതല) ഓപ്പറേഷനിലേക്കും വികസിച്ചതായി കാണാം.
നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളും സുരക്ഷാ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളും
ഭാരതത്തിന്റെ പ്രതിരോധ നടപടികള്‍ കേവലം സൈനിക നീക്കങ്ങളില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നില്ല. ചരിത്രപ്രധാനമായ സിന്ധു നദീജല കരാര്‍ താല്‍ക്കാലികമായി നിര്‍ത്തിവെച്ചുകൊണ്ട് നയതന്ത്ര സമ്മര്‍ദ്ദവും ചെലുത്തി. കൂടാതെ, ‘ഓപ്പറേഷന്‍ സിന്ദൂര്‍’-ന് ശേഷം രാജ്യത്തിന്റെ നിലപാട് വിദേശരാജ്യങ്ങള്‍ക്ക് മുന്നില്‍ വ്യക്തമാക്കുന്നതിനായി സര്‍വകക്ഷി സംഘങ്ങളെ അയച്ചു. ഈ നയതന്ത്ര നീക്കത്തെ ഒരു രാഷ്‌ട്രീയ പാര്‍ട്ടിയില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങാത്ത വിശാലമായ ദേശീയ ശ്രമമായാണ് സര്‍ക്കാര്‍ അവതരിപ്പിച്ചത്.
2025 മെയ് 12-ലെ പ്രസംഗത്തില്‍ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഭീകരവിരുദ്ധ നയത്തിന്റെ മൂന്ന് പ്രധാന തത്വങ്ങള്‍ പ്രഖ്യാപിച്ചു:
ഭാരതത്തിന് അനുയോജ്യമായ സമയത്തും രീതിയിലും ഭീകരവാദത്തിന് മറുപടി നല്‍കും.
ആണവ ഭീഷണികള്‍ക്ക് മുന്നില്‍ ഒരിക്കലും വഴങ്ങില്ല.
ഭീകരരേയും അവര്‍ക്ക് പിന്തുണ നല്‍കുന്ന ഭരണകൂടങ്ങളെയും തമ്മില്‍ വേര്‍തി
രിച്ചു കാണില്ല.
ഭാവി സുരക്ഷാ കാഴ്ചപ്പാട്
‘ഓപ്പറേഷന്‍ സിന്ദൂര്‍’ എന്നത് അവസാനി ച്ചിട്ടില്ലെന്നും അത് ‘താല്‍ക്കാലികമായി നിര്‍ത്തിവെച്ചിരിക്കുക’ മാത്രമാണെന്നുമാണ് സര്‍ക്കാരിന്റെ നിലപാട്. ഈ പുതിയ സമീപനം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തദ്ദേശീയ വ്യോമ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള്‍, കൃത്യതയാര്‍ന്ന ആക്രമണ ശേഷികള്‍, മൂന്ന് സൈനിക വിഭാഗങ്ങള്‍ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം, സൗഹൃദ രാജ്യങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള നയതന്ത്ര പിന്തുണ എന്നിവ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
ആക്രമണങ്ങള്‍ക്ക് ഉത്തരവാദികളായവര്‍ നേരിട്ട് അതിനുള്ള വില നല്‍കണമെന്നതാണ് നിലവിലെ പ്രഖ്യാപിത സമീപനം. മുന്‍കാലങ്ങളിലെപ്പോലെ ആക്രമണങ്ങള്‍ നിശ്ശബ്ദം സഹിക്കുന്ന രീതിക്ക് പകരം, ഭീകരാക്രമണങ്ങള്‍ക്ക് ശക്തമായ തിരിച്ചടി നല്‍കി ഭയം സൃഷ്ടിക്കുകയും അങ്ങനെ പ്രതിരോധശേഷി വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഭാരതത്തിന്റെ ആധുനിക സുരക്ഷാ നയത്തിന്റെ കാതല്‍.
എതിരാളികള്‍ നിശ്ചയിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകള്‍ക്ക് വഴങ്ങാതെ, അതിര്‍ത്തികടന്നുള്ള ഭീകരവാദത്തിന് എപ്പോള്‍, എങ്ങനെ മറുപടി നല്‍കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള ഭാരതത്തിന്റെ പരമാധികാര നിശ്ചയദാര്‍ഢ്യമാണ് ഈ പതിറ്റാണ്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
