എം.എ. സാര്‍ അന്തരിച്ചു. ഒരു രാഷ്‌ട്രീയ ബുദ്ധിജീവി എന്നതിലുപരിയായി എം.എ. സാറിന് ചേരുന്ന മേല്‍വിലാസം ആധുനികാന്തര കാലത്തോടു പോലും കണിശമായി സംവദിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന സ്നേഹമയി എന്നതാണ്. നിറവും മണവും ഗുണവും ഗണവും നോക്കാതെ മനുഷ്യനെ വ്യഥാ സ്നേഹിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന ജ്ഞാന വൃദ്ധന്റെ പേരാണ് ഈ മനീഷിയുടേത്.
കലുഷ രാഷ്‌ട്രീയത്തിനു പുറത്തു പൂത്തുനിന്ന മാഞ്ചോട്ടിലാണ് എം.എ. സാര്‍ എന്നും കസേരയിട്ടിരുന്നത്. അവിടെയിരുന്നാല്‍ ഏതുയരത്തിലേക്കും ഏതു പരപ്പിലേക്കും മനസ്സെന്ന അമ്പലപ്രാവിനെ തുറന്നുവിടാന്‍ കെല്‍പ്പുണ്ടാവുമെന്ന് അറിയാവുന്ന അപൂര്‍വതയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിദാകാശം.
ചരാചര പ്രേമത്തിന്റെ നിരങ്കുശവും നിര്‍ദ്ദയവുമായ നീതിയാണ് എം.എ സാര്‍ നിരന്തരം ദീപ്തമാക്കിയത് എന്നതിന് തെളിവുകളേറെയുണ്ട്. സംസ്‌കൃത പണ്ഡിതനായ ഇദ്ദേഹത്തില്‍ നിന്നും പലതും പഠിക്കാനായി എന്നതാണ് എന്റെ ഭാഗ്യം. താന്‍ താമസിച്ച എറണാകുളത്തെ കുടുസ്സു മുറിയിലേക്ക് വഴിയില്‍ തങ്ങാതെ വരാന്‍ തയ്യാറായ എല്ലാ പ്രപഞ്ചാത്ഭുതങ്ങളേയും ഒരു മാന്ത്രികന്റെ നിശ്ചയദാര്‍ഢ്യത്തോടെ അദ്ദേഹം ആവാഹിച്ചു. ഞാനും, ഹിന്ദു വിശ്വ മാസികയുടെ എഡിറ്ററും ചങ്ങാതിയുമായ സുനീഷും പല കാലങ്ങളിലെ ആ വശ്യത കണ്ടുമയങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.
എന്റെ സംസ്‌കൃത ചലച്ചിത്രമായ പ്രിയമാനസം ആദ്യം കണ്ടത് എം.എ. സാറാണ്. ചിത്രം കണ്ടു കഴിഞ്ഞ് എന്നെ ചേര്‍ത്തുപിടിച്ച് അദ്ദേഹം ഒരു സ്മിതമൗനിയായത് ഞാനിന്നുമോര്‍ക്കുന്നു. അതിനു ശേഷം ഈ ചിത്രത്തെ കുറിച്ച് ആവേശത്തോടെ അടുത്ത മുറിയിലെ താപസി ഹരിയേട്ടനോട് (ആര്‍.ഹരി) പറഞ്ഞത് ഇപ്പോഴും എനിക്കു മുന്നിലുണ്ട്. ആ വാത്സല്യം വേണ്ടുവോളം എനിക്ക് കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്. എന്റെ എത്രയോ സംശയങ്ങള്‍ തുറന്നു കിട്ടാന്‍ ആ പണ്ഡിതന്‍ എത്രയോ വട്ടം എനിക്കൊപ്പം നടന്നിരിക്കുന്നു! ഒരു ഫോണിനപ്പുറം, പറയൂ വിനോദ് എന്നു പറഞ്ഞ് അതുവരെ ഞാന്‍ കേള്‍ക്കാത്ത ഒരു കഥ എനിക്കു പറഞ്ഞുതരുന്നത് ഇന്നും ഓര്‍മ്മയിലുണ്ട്.
എം.എ. സാറിന്റെ നിര്‍ബന്ധത്തിനു വഴങ്ങിയാണ് ഞാന്‍ തപസ്യയുടെ ഒരു സമ്മേളനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതും പ്രസംഗത്തില്‍ ഫ്രാങ്ക് കാപ്ര, ഗാരി സുകാവ് എന്നിവരെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചതും. തുറവൂര്‍ വിശ്വംഭരന്‍ മാഷും അന്ന് സ്റ്റേജിലുണ്ടായിരുന്നു. ഏറെ മലിനമായ സമകാലീനതയും ഏറെ പുഷ്‌കലമായ സംസ്‌കൃത സാഹിത്യവുമാണ് ഞങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ എന്നും വിഷയഭവിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നില്‍ ഒരു കേള്‍വിക്കാരനായിരിക്കുന്നതിന്റെ സുഖം ചെറുതല്ല.
ഇത്രയും ആധുനികനായ ഒരാളെ ഞാന്‍ അപൂര്‍വമായേ കണ്ടിട്ടുള്ളു. പ്രായോഗികമായ അറിവുകളുടെ ഭൂവുടമ എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പര്യായമെന്ന് ഞാന്‍ പറയും. ഉപനിഷദ് പോലെ ആനന്ദിനേയും വിജയനേയും മാര്‍ക്കേസിനേയും ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന ഒരാളെ വേണ്ട വിധത്തില്‍ അഭിസംബോധന ചെയ്യാന്‍ നമ്മള്‍ ശരിക്കും മറന്നുപോയിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹം തന്ന തെളിച്ചത്തിലും മൂര്‍ച്ചയിലും ലാവയിലും ഇറങ്ങിനിന്ന് ദൈവമേ നീ ഇത്രയും കരുണാമയനോ എന്ന് ചോദിച്ച എത്രയോ നിമിഷങ്ങള്‍ എനിക്കു തന്ന ജ്ഞാനതേജസ്വിക്കാണ് വിട പറയേണ്ടത്. പ്രിയപ്പെട്ട എം.എ സര്‍ എനിക്കതിന് കഴിയില്ലെന്ന് എന്നേക്കാള്‍ നന്നായി അങ്ങയ്‌ക്കറിയില്ലേ? ഓര്‍മ്മകളില്‍ ഞാന്‍ എന്നും അങ്ങയുടെ കൂടെ നടക്കും. എം.എ സാര്‍ മരിക്കില്ല എന്നാണ് ഞാന്‍ കരുതിയത്.
