ദല്‍ഹിയിലെ പ്രഗതി മൈതാനത്തില്‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭാരത് മണ്ഡപം ഭാരതത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ സാംസ്‌കാരിക പാരമ്പര്യത്തെയും ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയെയും സമന്വയിപ്പിച്ച് നിര്‍മ്മിച്ച ഒരു വാസ്തുവിദ്യാ അത്ഭുതമാണ്. 123 ഏക്കറിലധികം പരന്നുകിടക്കുന്ന ഈ കോംപ്ലക്സ്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രദര്‍ശനസമ്മേളന കേന്ദ്രങ്ങളില്‍ ഒന്നാണ്.
ദല്‍ഹിയിലെ പ്രഗതി മൈതാനത്തില്‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭാരത് മണ്ഡപം അന്താരാഷ്‌ട്ര നയതന്ത്രത്തിലും ആഗോള സമ്മേളനങ്ങളിലും (ജി20, ബ്രിക്സ് തുടങ്ങിയ ഉച്ചകോടികള്‍) ഭാരതത്തിന്റെ പ്രധാന മുഖമുദ്രയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. വലുപ്പത്തിലും അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളിലും അന്താരാഷ്‌ട്ര നിലവാരം പുലര്‍ത്തുന്ന ഈ മന്ദിരത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത, ഇതിന് നല്‍കിയിരിക്കുന്ന പേരും അതിന്റെ പിന്നിലെ സാംസ്‌കാരിക വീക്ഷണവുമാണ്.
ഭാരത് മണ്ഡപം എന്ന പേര് രൂപമെടുത്തിരിക്കുന്നത് കര്‍ണാടകയില്‍ ജീവിച്ചിരുന്ന പ്രശസ്ത തത്ത്വചിന്തകനും സാമൂഹിക പരിഷ്‌കര്‍ത്താവുമായ ബസവേശ്വരന്‍ ആവിഷ്‌കരിച്ച ജനാധിപത്യ ചര്‍ച്ചകള്‍ക്കുള്ള വേദിയായിരുന്ന ‘അനുഭവ് മണ്ഡപം’ എന്ന ആശയത്തില്‍ നിന്നാണ്.
അനുഭവ് മണ്ഡപം: ലോകത്തിലെ ആദ്യ ജനാധിപത്യ പാര്‍ലമെന്റ്
പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ ബസവേശ്വരന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ കല്യാണയില്‍ (ഇന്നത്തെ ബസവകല്യാണ്‍, ബിദര്‍) സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട സാമൂഹിക-ആത്മീയ സഭയായിരുന്നു അനുഭവ മണ്ഡപം. ലോകത്തിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ ജനാധിപത്യ പാര്‍ലമെന്റുകളില്‍ ഒന്നായി ഇത് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. തുല്യതയും സ്വാതന്ത്ര്യവും ലക്ഷ്യമാക്കി ജാതി, മത, ലിംഗ വ്യത്യാസങ്ങളില്ലാതെ സമൂഹത്തിന്റെ എല്ലാ തുറകളിലുമുള്ള ആളുകള്‍ക്ക് ഒരുമിച്ചിരുന്ന് ആശയവിനിമയം നടത്താനും അഭിപ്രായങ്ങള്‍ പറയാനുമുള്ള വേദിയായിരുന്നു ഇത്.
യോഗികളും കവികളും സാമൂഹിക പരിഷ്‌കര്‍ത്താക്കളും അവരുടെ അനുഭവം പങ്കുവെക്കുകയും ലളിതമായ ഭാഷയില്‍ വചനങ്ങളിലൂടെ കാര്യങ്ങള്‍ ചര്‍ച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അടിച്ചേല്‍പ്പിക്കുന്ന നിയമങ്ങള്‍ക്ക് പകരം തുറന്ന ചര്‍ച്ചകളിലൂടെയും സംവാദങ്ങളിലൂടെയും കാര്യങ്ങള്‍ തീരുമാനിക്കുന്ന ശൈലിയാണ് അവിടെ പിന്തുടര്‍ന്നത്.
അനുഭവ് മണ്ഡപത്തില്‍ നിന്ന് ഭാരത് മണ്ഡപത്തിലേക്ക്
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യ രാജ്യമായ ഭാരതം, അന്താരാഷ്‌ട്ര സമൂഹത്തെ സ്വീകരിക്കാന്‍ തങ്ങളുടെ കേന്ദ്ര സമുച്ചയത്തിന് അനുഭവ് മണ്ഡപത്തിന്റെ നാമധേയം നല്‍കിയതിന് ആശയപരമായി വലിയ അര്‍ത്ഥമുണ്ട്. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ പ്രാദേശിക തലത്തില്‍ സമൂഹം നേരിട്ട പ്രശ്നങ്ങള്‍ ചര്‍ച്ച ചെയ്ത അനുഭവ് മണ്ഡപത്തിന്റെ അതേ തത്ത്വത്തില്‍ ഊന്നിക്കൊണ്ടാണ് ഇന്ന് ഭാരത് മണ്ഡപം ആഗോള തലത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങള്‍ (സാമ്പത്തികം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, വികസനം) ചര്‍ച്ച ചെയ്യാനുള്ള ആഗോള വേദിയായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നത്.
ജനാധിപത്യം എന്ന ബോധം ഭാരതത്തിലേക്ക് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളില്‍ നിന്ന് വന്ന ഒന്നല്ല, മറിച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകള്‍ക്ക് മുന്‍പ് തന്നെ ഭാരതീയ സംസ്‌കാരത്തില്‍ ആഴത്തില്‍ വേരൂന്നിയ ഒന്നാണെന്ന് ലോകത്തിന് കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. വാസ്തുവിദ്യാപ്രകാരം ശംഖിന്റെ ആകൃതിയില്‍ നിര്‍മിച്ചിരിക്കുന്ന ഭാരത് മണ്ഡപം, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയും ഭാരതത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത തത്വചിന്തയും തമ്മിലുള്ള മനോഹരമായ സംയോജനമാണ്.
ബസവേശ്വരന്‍ മുന്നോട്ടുവെച്ച ‘സൗഹാര്‍ദ്ദം, തുറന്ന സംവാദം, സമത്വം’ എന്നീ മൂല്യങ്ങള്‍ തന്നെയാണ് ഇന്നത്തെ ലോകത്തിന് ഏറ്റവും ആവശ്യം.
ഭാരത് മണ്ഡപത്തില്‍ നടക്കുന്ന ഓരോ അന്താരാഷ്‌ട്ര ഉച്ചകോടിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഗോള സാഹോദര്യമെന്ന സ്വപ്‌നത്തിന്റെ പ്രതിഫലനം കൂടിയാണ്.
ജന്മഭൂമി ഓണ്‍ലൈന്‍