ഗ്രീക്ക് ഫിലോസഫിയുടെ അന്ത:സത്ത സ്വയം അറിയുക, സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുക, സ്വയം നല്കുക എന്നതാണ്. വൈകാരിക പക്വതയുടെ അന്ത:സത്തയും ഇതുതന്നെ. മനസ്സിനെ ക്രമീകരിച്ചാല് വൈകാരിക പക്വതയാകും. സ്വന്തം വികാരങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുക, വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് വരുതിയില് നിറുത്തുക, സ്വയം പ്രചോദനത്തിന് വഴിയൊരുക്കുക, അന്യരുടെ വികാരങ്ങള് അംഗീകരിക്കുക, മനുഷ്യബന്ധങ്ങള് സമചിത്തതയോടെ കൈകാര്യം ചെയ്യുക എന്നിവയാണ് വൈകാരിക പക്വതയുടെ മാനങ്ങള്. ജീവിത വിജയത്തിന് മന:സംയമനമെന്ന വൈകാരിക പക്വത കൈവരിച്ചേ മതിയാകു.
ശാരീരികം, മാനസികം, വൈകാരികം, ആദ്ധ്യാത്മികം എന്നിങ്ങനെ മനുഷ്യന് നാല് തരം ബുദ്ധിമാനങ്ങള് ഉണ്ട്. ഇവ ഓരോന്നും സംയോജിച്ച് പ്രവര്ത്തിക്കുമ്പോഴാണ് ജീവിത വിജയം കടന്നുവരിക. ഓരോ ബുദ്ധിമാനങ്ങള്ക്കും വ്യത്യസ്ത ദൗത്യമാണുള്ളത്. ശാരീരിക ബുദ്ധിമാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം നിലനില്പ്പാണ്. മാനസിക ബുദ്ധിമാനത്തിന്റേത് വികസനവും വളര്ച്ചയുമാണ്. വൈകാരിക ബുദ്ധിമാനം ബന്ധങ്ങളെയും ആദ്ധ്യാത്മിക ബുദ്ധി മാനം സംതൃപ്തിയെയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
നാലു മേഖലകള്ക്കും തുല്യ പ്രാധാന്യമാണെങ്കിലും വൈകാരിക പക്വതയുടെ മാനങ്ങളാണ് ഇന്ന് ഏറ്റവും അധികം ചര്ച്ച ചെയ്യുന്നത്.
നമ്മുടെ ദര്ശനങ്ങള്ക്ക് അനുസരിച്ച് ജീവിതത്തെ ക്രമപ്പെടുത്താനുള്ള ഇന്ധനമാണ് വൈകാരിക ഭാവങ്ങളിലൂടെ ലഭിക്കേണ്ടത്.
വൈകാരിക ബുദ്ധിമാനത്തിന് അഞ്ച് ഘടകങ്ങളുണ്ട്. സ്വയാവബോധം, ഉത്സാഹം, ആത്മനിയന്ത്രണം, തത്മയീഭാവം, ബന്ധങ്ങളിലെ ദൃഡത എന്നിവയാണവ. ഇവ സമന്വയിക്കുമ്പോഴാണ് വൈകാരിക പക്വത ആര്ജിക്കുന്നത്.
ആത്മനിയന്ത്രണം
വൈകാരിക പക്വതയുടെ ആണിക്കല്ലാണ് ആത്മനിയന്ത്രണം. മനസ്സിന്റെ ബാലന്സ് നഷ്ടപ്പെടുത്തരുത്. മാനസിക നില തകരാറിലാക്കുന്ന പിരിമുറുക്കങ്ങളെയും നെഗറ്റീവ് ചിന്തകളെയും നിയന്ത്രിക്കണം. അഹങ്കാരം, പുച്ഛഭാവം ഒഴിവാക്കണം. നെഗറ്റീവ് അനുഭവങ്ങള് നല്കരുത്. സന്തോഷവും അന്തസ്സും നിറഞ്ഞ സമീപനത്തിലൂടെ വൈകാരിക പക്വത കൈവരിക്കാം.
സംതൃപ്തിയുടെ ഉറവ ആരംഭിക്കേണ്ടത് മനസ്സില് നിന്നാണ്. സ്വന്തം മനോഭാവത്തിലാണ് മാറ്റം വരുത്തേണ്ടത്. മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കുക, അസ്വസ്ഥതകളുടെ നടുവിലും പുഞ്ചിരിക്കുക, കുറ്റപ്പെടുത്തിയാലും കാതോര്ക്കുക, ശുഭാപ്തി വിശ്വാസിയാകുക, നര്മ്മബോധം നഷ്ടപ്പെടുത്താതിരിക്കുക, വിശ്വസ്തത പുലര്ത്തുക, ക്ഷമയോടെ കാത്തിരിക്കുക എന്നീ സമീപനങ്ങള് മന: സംയമനത്തിനും അതുവഴി വൈകാരിക പക്വതയ്ക്കും ജീവിത വിജയത്തിനും ഗുണകരമാകും.
( ട്രെയ്നറും മെന്ററുമാണ് ലേഖകന്)
ജന്മഭൂമി ഓണ്ലൈന്