കോളജില്നിന്ന് വിരമിച്ച ഏറെ കഴിയുന്നതിന് മുന്പേ അദ്ദേഹം കാശി, ഉത്തരകാശി, അമര്നാഥ് തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളില് തീര്ത്ഥയാത്ര നടത്തി. ഉത്തരകാശിയില് വച്ച് ശ്രീരാമാശ്രമം മഹാരാജ് എന്ന തപസ്വിയെ കണ്ടുമുട്ടി. അദ്ദേഹം തീര്ത്ഥരാമനെ ഉപദേശിച്ചു- ”താങ്കള് നേരത്തെ തന്നെ ദ്വാരകാ പീഠാധിപതി ശങ്കരാചാര്യരുടെ ശിഷ്യനായി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്-അതുകൊണ്ട് സന്യാസം സ്വീകരിക്കാന് വേറെ ചടങ്ങുകളൊന്നും വേണ്ടതില്ല.” അങ്ങനെ അദ്ദേഹം ശങ്കരാചാര്യരെ മനസ്സില് ധ്യാനിച്ച് സന്യാസമാര്ഗത്തിലേക്ക് കടന്നു സ്വാമി രാമതീര്ത്ഥനായി. തപസും ധ്യാനവുമായി വളരെനാള് ഹിമാലയ പ്രാന്തങ്ങളില് കഴിഞ്ഞു. പിന്നീട് ധരമ്മോപദേശങ്ങളുമായുള്ള പ്രയാണമായി.
ആ യാത്രയിലാണ് ഝോരിയിലെ രാജാസാഹിബിനെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. പാശ്ചാത്യ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയിരുന്ന രാജാസാഹിബിന് ഹിന്ദുത്വത്തോട് അങ്ങേയറ്റം പുച്ഛമായിരുന്നു. പക്ഷേ സ്വാമിജിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യവും സാമീപ്യവും സാഹബിന്റെ മനസ്സു മാറ്റി-അദ്ദേഹം സ്വാമിജിയുടെ ശിഷ്യനായിത്തീര്ന്നു. രാജാസാഹിബിന്റെ ശ്രമഫലമായാണ് സ്വാമി രാമതീര്ത്ഥന് ആദ്യമായി വിദേശയാത്ര നടത്തുന്നത്. ജപ്പാനില് നടക്കുന്ന സര്വ്വമത സമ്മേളനത്തില് പങ്കെടുക്കുവാന് സ്വാമിജി പോകണമെന്നുള്ള ശിഷ്യന്മാരുടെ നിര്ബന്ധത്തിന് അദ്ദേഹം വാത്സല്യപൂര്വം വഴങ്ങി. അങ്ങനെ 1902 ആഗസ്റ്റ് 28 ന് അദ്ദേഹം കൊല്ക്കത്തയില് നിന്ന് കടല്മാര്ഗ്ഗം ജപ്പാനിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വിശാലമായ സാഗരം എന്നുമദ്ദേഹത്തിന് ഇഷ്ടമായിരുന്നു.
എന്തോ ചില കാരണങ്ങളാല് സര്വ്വമത സമ്മേളനം ആ വര്ഷം മുടങ്ങിപ്പോയി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം ഇങ്ങനെ ആയിരുന്നു. ”കൊള്ളാം, സര്വ്വശക്തനായ ശ്രീപരമേശ്വരന് എന്നെ ലോകം ചുറ്റാനായി എന്റെ ഗുഹയില്നിന്ന് പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. ഈ സമ്മേളനം നടന്നാലെന്ത് നടന്നില്ലെങ്കിലെന്ത്? ഞാന് സ്വയം ഒട്ടും കുറഞ്ഞ ആളല്ലല്ലോ? ഞാന് തന്നെ സര്വ്വ ധര്മ്മ പരിഷത്താണ്-ടോക്കിയോയിലെ ജനങ്ങള് വേറെ സമ്മേളനം നടത്തേണ്ടതില്ല. എന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയാല് ഞാന് ജ്ഞാനദാഹികളെ വിളിച്ചുകൂട്ടാന് പോകുന്നു.”
പിന്നീട് ടോക്കിയോ ദര്ശിച്ചതും അനുഭവിച്ചതും ആ അദമ്യമായ ആത്മശക്തിയുടെ വിജയനാദമായിരുന്നു. നിരവധി പരിപാടികള് ടോക്കിയോ സര്വകലാശാലയില് ഉള്പ്പെടെ നഗരത്തില് ഉടനീളം നടന്നു-സ്വാമി വിവേകാനന്ദനുശേഷം ഹൈന്ദവ ധര്മ്മത്തിന്റെ മഹത്വം വിദേശി വീണ്ടും അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞു.
”താങ്കള് നേരത്തെ തന്നെ ദ്വാരകാ പീഠാധിപതി ശങ്കരാചാര്യരുടെ ശിഷ്യനായി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്-അതുകൊണ്ട് സന്യാസം സ്വീകരിക്കാന് വേറെ ചടങ്ങുകളൊന്നും വേണ്ടതില്ല.” അങ്ങനെ അദ്ദേഹം ശങ്കരാചാര്യരെ മനസ്സില് ധ്യാനിച്ച് സന്യാസമാര്ഗത്തിലേക്ക് കടന്നു സ്വാമി രാമതീര്ത്ഥനായി.
