ധാക്ക : ബംഗ്ലാദേശ്, ഒരുകാലത്ത് സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യത്തിന്റെയും മതപരമായ സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന രാജ്യമാണ്. എന്നാൽ കാലക്രമേണ, രാജ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക ഘടന മാറി. പ്രത്യേകിച്ച് ഹിന്ദു സമൂഹത്തിലെ തകർച്ച ഇന്ന് ഒരു പ്രധാന പ്രശ്നമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യസമയത്ത് ജനസംഖ്യയുടെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമായിരുന്ന ഹിന്ദു സമൂഹം ഇപ്പോൾ ചുരുങ്ങുകയാണ്.
1971-ൽ ബംഗ്ലാദേശ് ഒരു പ്രത്യേക രാജ്യമായപ്പോൾ, ഹിന്ദു സമൂഹത്തിന് ശക്തമായ ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. 1971-ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്, രാജ്യത്തെ മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 22 ശതമാനമായിരുന്നു ഹിന്ദുക്കൾ. ഇതിനുമുമ്പ്, 1901-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, കിഴക്കൻ ബംഗ്ലാദേശിലെ ഹിന്ദു ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 33 ശതമാനമായിരുന്നു. ഇതിനർത്ഥം സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു മുമ്പുതന്നെ, ഹിന്ദു സമൂഹം അവിടെ വലിയ തോതിൽ സാന്നിധ്യമുറപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്നും സമൂഹം, വ്യാപാരം, വിദ്യാഭ്യാസം, സംസ്കാരം എന്നിവയിൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചിരുന്നു എന്നുമാണ്.
1971-ലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. ഏറ്റവും വലിയ കുടിയേറ്റം ഈ കാലഘട്ടത്തിനാണ് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത്. അക്രമം, അരക്ഷിതാവസ്ഥ, അനിശ്ചിതമായ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം എന്നിവ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഹിന്ദുക്കളെ ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറാൻ നിർബന്ധിതരാക്കി. ഇതിനുശേഷം പോലും സ്ഥിതിഗതികൾ പൂർണ്ണമായും സാധാരണ നിലയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയില്ല. ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും സാമൂഹിക സംഘർഷങ്ങളും ഈ കുടിയേറ്റത്തിന് കൂടുതൽ ആക്കം കൂട്ടി.
1974 ലെ സെൻസസിൽ ഹിന്ദു ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 13.5 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു. 1991 ആയപ്പോഴേക്കും ഇത് ഏകദേശം 10.5 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു. 2011 ലെ സെൻസസിൽ ഈ കണക്ക് 8.5 ശതമാനത്തിലെത്തി. 2022 ലെ ഏറ്റവും പുതിയ സെൻസസ് കാണിക്കുന്നത് ബംഗ്ലാദേശിലെ ഹിന്ദു ജനസംഖ്യ ഇപ്പോൾ 7.95 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു എന്നാണ്
2024 ജൂലൈ-ഓഗസ്റ്റ് മാസങ്ങളിൽ ബംഗ്ലാദേശിൽ നടന്ന അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ വീണ്ടും രാജ്യത്തെ അസ്ഥിരപ്പെടുത്തി. സംവരണം സംബന്ധിച്ച ഹൈക്കോടതി വിധിക്കെതിരെ ആരംഭിച്ച യുവജന പ്രസ്ഥാനം പെട്ടെന്ന് അക്രമത്തിലേക്ക് നീങ്ങി, ഇത് ഷെയ്ഖ് ഹസീനയുടെ സർക്കാരിനെ രാജിവയ്ക്കാൻ നിർബന്ധിതരാക്കി. പിന്നീട് സ്ഥിതി കൂടുതൽ വഷളായി. ഇസ്ലാമിക സംഘടനകളുടെ ആക്രമണങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചു. ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ഹിന്ദു സമൂഹം, ആക്രമിക്കപ്പെട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവരാൻ തുടങ്ങി. യുവ വിദ്യാർത്ഥി നേതാവ് ഉസ്മാൻ ഹാദിയുടെ കൊലപാതകത്തിനുശേഷം സ്ഥിതി കൂടുതൽ സംഘർഷഭരിതമായി.
ഇന്നും ബംഗ്ലാദേശിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ഹിന്ദു സമൂഹം താരതമ്യേന പ്രമുഖമായി തുടരുന്നു. ഗോപാൽഗഞ്ച്, സിൽഹെറ്റ്, താക്കൂർഗാവ് തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ മറ്റിടങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഉയർന്ന ഹിന്ദു അനുപാതമുണ്ട്. ഹിന്ദു ജനസംഖ്യ കുറയുന്നതിന് പിന്നിൽ നിരവധി കാരണങ്ങളുണ്ടെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അക്രമങ്ങൾ, വിവേചനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരാതികൾ, അരക്ഷിതാവസ്ഥ എന്നിവയാണ് പ്രധാന കാരണങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. മെച്ചപ്പെട്ട ഭാവിയും സുരക്ഷിതമായ അന്തരീക്ഷവും തേടി നിരവധി കുടുംബങ്ങൾ ബംഗ്ലാദേശ് വിട്ടിട്ടുണ്ട്. സമീപ വർഷങ്ങളിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന അക്രമങ്ങൾ ഈ ഭയം വർദ്ധിപ്പിച്ചിട്ടേയുള്ളൂ.
