സങ്കല്പ്പപ്രഭവാന്കാമാന്സ്ത്യക്ത്വാ സര്വാനശേഷത:
മനസൈവേന്ദ്രിയഗ്രാമം വിനിയം സമന്തത:
ശനൈ: ശനൈരുപരമേദ്ബുദ്ധ്യാ ധൃതിഗൃഹീതയാ
ആത്മസംസ്ഥം മന: കൃത്വാ ന കിഞ്ചിദപി ചിന്തയേത്
(ലോകത്തിന്റെ ചിന്തകളില് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളെയും പൂര്ണ്ണമായി ത്യജിച്ച്, മനസ്സ് കൊണ്ട് എല്ലാ വശങ്ങളില് നിന്നും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കണം. സാവധാനത്തിലും സ്ഥിരമായും, ബുദ്ധിയില് ഉറച്ച ബോധ്യത്തോടെ, മനസ്സ് ദൈവത്തില് മാത്രം ഉറച്ചുനില്ക്കും, മറ്റൊന്നും ചിന്തിക്കില്ല.)
ഭഗവദ് ഗീതയിലെ ഈ വരികളില് ധ്യാനത്തിന് മനസ്സിനെ ലോകത്തില് നിന്ന് നീക്കി ദൈവത്തില് ഉറപ്പിക്കുന്ന ഇരട്ട പ്രക്രിയ ആവശ്യമാണ്. ഇവിടെ, ഈ പ്രക്രിയയുടെ ആദ്യഭാഗം വിവരിച്ചുകൊണ്ടാണ് ശ്രീകൃഷ്ണന് ആരംഭിക്കുന്നത് – മനസ്സിനെ സ്വപ്നത്തില് നിന്ന് അകറ്റുന്നു.
ലൗകിക കാര്യങ്ങള്, മനുഷ്യര്, സംഭവങ്ങള് മുതലായവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകള് ലോകത്തോട് ചേര്ന്നുനില്ക്കുമ്പോള് വ്യക്തികളുടെ മനസ്സില് പലചിന്തളും വരുന്നു. തുടക്കത്തില്, ചിന്തകള് സ്പൂര്ശ (വികാരങ്ങളുടെയും ആശയങ്ങളുടെയും മിന്നലുകള്) രൂപത്തിലാണ്. സ്പര്ശം നടപ്പിലാക്കണമെന്ന് നാം നിര്ബന്ധിക്കുമ്പോള്, അത് സങ്കല്പമായി മാറുന്നു . അങ്ങനെ, അറ്റാച്ച്മെന്റ് പോസിറ്റീവ് ആണോ നെഗറ്റീവ് ആണോ എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച് ചിന്തകള് സങ്കല്പ് (ഈ വസ്തുക്കള് പിന്തുടരല്), വികല്പ് (അവയില് നിന്നുള്ള വെറുപ്പ്) എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. പിന്തുടരലിന്റെയും വെറുപ്പിന്റെയും വിത്ത് ആഗ്രഹത്തിന്റെ ചെടിയായി വളരുന്നു, ”ഇത് സംഭവിക്കണം. ഇത് സംഭവിക്കാന് പാടില്ല. ‘ സങ്കല്പവും വികല്പും പെട്ടെന്ന് തന്നെ മനസ്സില് ഇംപ്രഷനുകള് സൃഷ്ടിക്കുന്നു, വെളിച്ചത്തിലേക്ക് തുറന്നിരിക്കുന്ന ഡിജിറ്റല് ക്യാമറയുടെ പോലെ. അങ്ങനെ, അവര് ദൈവത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നതിനെ നേരിട്ട് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു. അവയ്ക്ക് ജ്വലിക്കുന്ന സ്വാഭാവിക പ്രവണതയും ഉണ്ട്, ഇന്ന് വിത്തായ ആഗ്രഹം നാളെ നരകമായി മാറിയേക്കാം. അതിനാല്, ധ്യാനത്തില് വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരാള് ഭൗതിക വസ്തുക്കളോടുള്ള അടുപ്പം ഉപേക്ഷിക്കണം.
യോഗമാര്ഗ്ഗ ധ്യാനപ്രക്രിയയുടെ ആദ്യഭാഗം-ലോകത്തില് നിന്ന് മനസ്സിനെ അകറ്റല്-ശ്രീകൃഷ്ണന് വിവരിച്ചതിന് ശേഷം രണ്ടാം ഭാഗത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. മനസ്സ് ദൈവത്തില് വസിക്കണം. ഇത് യാന്ത്രികമായി സംഭവിക്കുന്നതല്ലെന്നും ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെയുള്ള പരിശ്രമത്തിലൂടെ വിജയം സാവധാനത്തില് എത്തുമെന്നും അദ്ദേഹം വീണ്ടും പറയുന്നു.
ഗ്രന്ഥങ്ങള്ക്കനുസൃതമായ ദൃഢനിശ്ചയത്തെ ധൃതി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഈ ദൃഢനിശ്ചയം ബുദ്ധിയുടെ ബോധ്യത്തോടെയാണ് വരുന്നത്. പലരും സ്വന്തം സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചും ലൗകിക അന്വേഷണങ്ങളുടെ നിരര്ത്ഥകതയെക്കുറിച്ചും വേദഗ്രന്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അക്കാദമിക് അറിവ് നേടുന്നു. എന്നാല് അവരുടെ ദൈനംദിന ജീവിതം അവരുടെ അറിവിന് വിരുദ്ധമാണ്, അവര് ലഹരിയിലും മുഴുകുന്നതായി കാണുന്നു. അവരുടെ ബുദ്ധിക്ക് ആ അറിവിനെക്കുറിച്ച് ബോധ്യപ്പെടാത്തതിനാലാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്. ലോകത്തിന്റെ നശ്വരതയെക്കുറിച്ചും ദൈവവുമായുള്ള ഒരാളുടെ ബന്ധത്തിന്റെ ശാശ്വതതയെക്കുറിച്ചും ബുദ്ധിയുടെ ബോധ്യത്തോടെയാണ് വിവേചനത്തിന്റെ ശക്തി വരുന്നത്. അങ്ങനെ ബുദ്ധിയെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി ഒരാള് ക്രമേണ ഇന്ദ്രിയഭോഗം അവസാനിപ്പിക്കണം. ഇതിനെ പ്രത്യാഹാര് എന്ന് വിളിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കില് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഓടുന്നതില് നിന്ന് മനസ്സിനെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുക. പ്രത്യാഹാരത്തില് വിജയം പെട്ടെന്ന് ലഭിക്കില്ല. ക്രമാനുഗതവും ആവര്ത്തിച്ചുള്ളതുമായ വ്യായാമത്തിലൂടെ ഇത് കൈവരിക്കാനാകും. വാക്യത്തില് മനസ്സിന്റെ കഴിവ് ഉപയോഗിച്ച് എങ്ങനെ ധ്യാനിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചും ഇത് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു –
”ക്രമേണ, പടിപടിയായി, പൂര്ണ്ണ ബോധ്യത്താല് സുസ്ഥിരമായ ബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് ഒരാള് മയക്കത്തില് സ്ഥിതിചെയ്യണം, അങ്ങനെ മനസ്സ് സ്വയം ഉറപ്പിക്കണം. ഒറ്റയ്ക്ക്, മറ്റൊന്നും ചിന്തിക്കരുത് അറിവിനെ സാവധാനത്തിലും ലക്ഷ്യബോധത്തോടെയും ഒരു നങ്കൂരമായി ഉപയോഗിക്കാനും ബോധ്യത്തോടെ മനസ്സിനെ സ്വയം ഉറപ്പിക്കാനും നിര്ദ്ദേശിക്കുന്നു.
ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവര്ക്ക് ഇന്നും അനുഭവപ്പെടുന്ന കാര്യമാണിത് – അവര്ക്ക് മനസ്സിനെ സ്ഥിരമായി നിലനിര്ത്താന് കഴിയില്ല. ഇത് തന്നെയാണ് മനസ്സ് എപ്പോഴും അചഞ്ചലമാണെന്നും മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാന് ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്നും അര്ജുനന് അഭിപ്രായം ഉള്ളതായി നാം കാണുന്നു.
ഇതില്, കൃഷ്ണന് യാഥാര്ത്ഥ്യം അംഗീകരിക്കുകയും, അഭ്യാസവും അകല്ച്ചയും കൊണ്ട് അസ്വസ്ഥമായ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാന് ഒരാള്ക്ക് കഴിയുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മുക്തി നേടാനുള്ള മാര്ഗമെന്ന നിലയില് അഷ്ടാംഗ യോഗ കൂടാതെ, ഭഗവദ് ഗീത മറ്റ് തരത്തിലുള്ള യോഗയുടെ പഠിപ്പിക്കലുകളും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് യോഗിക്ക് ലക്ഷ്യത്തിലെത്താന് പ്രയോജനകരമായ ഏത് വഴിയും തിരഞ്ഞെടുക്കാന് സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ടെന്നും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
സന്യാസവഴിയില് അധികം ആരും യാത്ര ചെയ്യാന് സാധിക്കാത്തവരാണ് എന്നാല് ഭക്തിയിലൂടെ വേഗത്തില് സാക്ഷാത്കാരം നേടുവാന് സാധിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നവരും കുറവല്ല. അതിന് വേണ്ടി പലതും മറക്കുവാന് തയ്യാറാവേണ്ടതായും വരും. അവര്ക്ക് പല ഭൗതിക സുഖങ്ങളും ത്യജിക്കേണ്ടതായും വരും. അങ്ങനെ ഒരു ത്യാഗത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ ഉള്ള യാത്ര വേണ്ട എന്ന് ഭഗവദ് ഗീത പറഞ്ഞുവെക്കുന്നു. തങ്ങളുടെ കര്ത്തവ്യങ്ങള് നിര്വഹിക്കുമ്പോള് മോക്ഷം നേടാന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആളുകള്ക്ക് ഭഗവദ്ഗീതയില് കൃഷ്ണന് കര്മ്മയോഗം നിര്ദ്ദേശിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു. (തുടരും)
ജന്മഭൂമി ഓണ്ലൈന്