ആദിശങ്കരകൃത ഭജഗോവിന്ദം

ഭജഗോവിന്ദം ഭജഗോവിന്ദം

ഗോവിന്ദം ഭജ മൂഢമതേ

സംപ്രാപ്‌തേ സന്നിഹിതേ കാലേ

നഹി നഹി രക്ഷതി ഡുകൃഞ്കരണേ 1

ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ, ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ. ഹേ മൂഢാ, നീ ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ. മരണം വന്നടുക്കുമ്പോള്‍ ഡുകൃഞ്കരണേ (സംസ്‌കൃതധാതുപാഠത്തിലെ ഒരു സൂത്രം) തുടങ്ങിയ ലൗകിക ജ്ഞാനമൊന്നും നിന്നെ രക്ഷിക്കുകയില്ല.

ആദിശങ്കരാചാര്യരെക്കുറിച്ചും ഭജഗോവിന്ദത്തെക്കുറിച്ചും നാം കുറെയൊക്കെ അറിയാന്‍ ശ്രമിച്ചു. ഇനി ഭജഗോവിന്ദത്തിലെ ആദ്യ ശ്ലോകം നോക്കാം.

ഇവിടെ ഗോവിന്ദനെ ഭജിയ്‌ക്കാനാണ് പറയുന്നത്. ഭജ ശബ്ദത്തിനു സേവ എന്നര്‍ത്ഥം. ‘ഭജ’ ശബ്ദത്തോടൊപ്പം ‘ക്തിന്‍’ എന്ന പ്രത്യയം ചേര്‍ന്നതാണ് ‘ഭക്തി’. അങ്ങനെ വരുമ്പോള്‍ ഭക്തിയുടെ ആവിഷ്‌കാരങ്ങളെന്തൊക്കെയെന്ന് സംശയം തോന്നാം. ശ്രീ മഹാഭാഗവതം നവ വിധ ഭക്തിയെക്കുറിച്ച് പരാമര്‍ശിക്കുന്നു.

(1) ശ്രവണം – ഭഗവന്നാമം കേള്‍ക്കുക (2) കീര്‍ത്തനം – ജപിക്കുക (3) സ്മരണം – ഭഗവത്‌രൂപത്തെ ഓര്‍ക്കുക (4) പാദസേവനം – നിഷ്‌കാമമായി ഭഗവത്‌സേവ ചെയ്യല്‍ (5) അര്‍ച്ചന – മന്ത്രദ്രവ്യങ്ങളോടെ വിധിപൂര്‍വ്വമുള്ള പൂജ (6) വന്ദനം – നമസ്‌കരിക്കല്‍ (7) ദാസ്യം – ദാസ്യ ഭാവത്തില്‍ ഭഗവത് സേവ ചെയ്യല്‍(8) സഖ്യം – മിത്രമായും സുഹൃത്തായും ഭഗവാനെ കണ്ട് എല്ലാം ഭഗവാനുമായി ആലോചിച്ച് പ്രവര്‍ത്തിക്കുക (9) ആത്മനിവേദനം- ഭഗവാന്റെ ചരണാരവിന്ദങ്ങളില്‍ പരിപൂര്‍ണ്ണ ശരണാഗതിയോടെ എളിയ നിവേദ്യമെന്ന ഭാവത്തിലുള്ള സമര്‍പ്പണം.

ഭജിക്കുന്നത് അഥവാ സേവിക്കുന്നത് ഏതെല്ലാം തരത്തിലാണെന്ന ധാരണയായി. ഇനി ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കാനാണു പറയുന്നത്. ഗോവിന്ദനെന്ന മഹാവിഷ്ണുവിനെക്കുറിച്ച് തന്റെ ഭാഷ്യത്തിലൂടെ ശ്രീ ശങ്കരന്‍ നാലു തരത്തില്‍ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു.

1. ഗാം വിന്ദതി ഇതി ഗോവിന്ദഃ

ഭൂമിയെ കണ്ടവന്‍, അറിയുന്നവന്‍, യാതൊരധിഷ്ഠാനത്തിലാണോ പ്രപഞ്ച ലീല നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് ആ പരമസത്യത്തെ ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവന്‍ – ബ്രഹ്മം തന്നെ.

2. ഗവാം ഇന്ദ്രഃ ഗോവിന്ദഃ

ഗോക്കളുടെ നേതാവ്. ഗോകുലത്തിലെ ശ്യാമസുന്ദരനായ ഗോപബാലന്‍ എന്ന അര്‍ത്ഥം മാത്രം എടുത്താല്‍ പോരാ. സര്‍വ്വരുടേയും ഉള്ളില്‍ വര്‍ത്തിച്ചുകൊണ്ട് ബഹുവിധങ്ങളായ മൃഗീയവാസനകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ജീവചൈതന്യം. സര്‍വ്വഭൂതാന്തരാത്മാവ് എന്നര്‍ത്ഥം. (വിശദീകരണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിനു സ്വാമി ചിന്മയാനന്ദനോട് കടപ്പാട്)

3. ഗൗര്‍വാണിതാം വിന്ദയതേ

വാക്കുച്ചരിക്കാന്‍, ആശയവിനിമയം നടത്താന്‍ ജീവികള്‍ക്കു ശക്തി നല്കുന്നവന്‍ – പരമചൈതന്യം.

4. ശോഭിര്‍വാണിഭിര്‍വിന്ദതേ

വേത്തി വേദാന്ത വാകൈ്യരിതി ഗോവിന്ദഃ

ഉപനിഷത്തുക്കളിലൂടെ മഹാവാക്യങ്ങളുടെ സഹായത്താല്‍ അറിയപ്പെടുന്നവന്‍ -ബ്രഹ്മം.

ഗോവിന്ദനെന്തെന്നും അദ്ദേഹത്തെ എങ്ങനെയൊക്കെ ഭജിക്കാമെന്നും നാം അറിയാന്‍ ശ്രമിച്ചു. നമ്മുടെ മറ്റു വിജ്ഞാനങ്ങളേക്കാള്‍ സംസാര സാഗരം കടക്കാന്‍ ഗോവിന്ദനെത്തന്നെ ആശ്രയിക്കാന്‍ ഈ ശ്ലോകം പറയുന്നു. ഇനി അത് പ്രാവര്‍ത്തികമാക്കാന്‍ ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹത്തിനായി പ്രാര്‍ത്ഥിക്കാം.

(തുടരും)