ഷഡ്ദര്ശനങ്ങളില് വളരെ പ്രാധാനപ്പെട്ട സ്ഥാനമാണ് യോഗ ദര്ശനത്തിനുള്ളത്. കൈവല്യത്തിലെത്താനുള്ള പരിശീലന പദ്ധതി യോഗശാസ്ത്രത്തിലാണ് പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. സാംഖ്യദര്ശനത്തില് സൃഷ്ടിയുടെ രഹസ്യം വിവരിക്കുമ്പോള് പതഞ്ജലി മുനി സമാധി അഥവാ ലയത്തിന്റെ ശാസ്ത്രം വിവരിക്കുന്നു. സൃഷ്ടിയെ വിവരിച്ചു കൊണ്ടുള്ള കപില ദര്ശനത്തെ തന്നെയാണ് പതഞ്ജലി മഹര്ഷിയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയിട്ടുള്ളത്. വ്യത്യാസം പതഞ്ജലി സാംഖ്യത്തിലെ പുരുഷനും അപ്പുറം ഈശ്വരന് എന്ന ശക്തി വിശേഷത്തെ കാണുന്നു എന്നതാണ്.
സാംഖ്യദര്ശനം
സാംഖ്യ ദര്ശന പ്രകാരം പുരുഷനും പ്രകൃതിയും ചേര്ന്നാണ് പ്രപഞ്ചം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്. പുരുഷന് ഗുണാതീതനും സ്വതന്ത്രനും ശുദ്ധബോധവും ആകുന്നു. പ്രകൃതി ത്രിഗുണാത്മകവും മാറ്റങ്ങള്ക്ക് വിധേയമാകുന്നതുമാണ്. പുരുഷനും പ്രകോതിയും തമ്മില് ചേരുമ്പോള് പ്രകൃതി, മാറ്റങ്ങള്ക്ക് വിധേയമാകുന്നു. മാറ്റത്തെ തുടര്ന്ന് മാറിയവയെല്ലാം മൂലപ്രകൃതിയിലേക്കു തന്നെ ലയിക്കുന്നു. സാംഖ്യപ്രകാരം പ്രപഞ്ചം പ്രകൃതിയില് നിന്നും ഉത്ഭവിക്കുന്നു. മൂലപ്രകൃതിയില് ത്രിഗുണങ്ങളുടെ സമാവസ്ഥ ഉണ്ടാകുമ്പോള് അവിടെ പുരുഷ സാന്നിദ്ധ്യം ഉണ്ടാവുകയും ഒരു കോസ്മിക് വൈബ്രേഷന് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ഊര്ജ്ജ സ്ഥോടനത്തിന്റെ ഫലമായി പ്രകൃതി മാറ്റത്തിന് വിധേയമാവുന്നു. സാംഖ്യദര്ശന പ്രകാരം പ്രകൃതി ക്രമമായി 24 തത്ത്വങ്ങളായിട്ടാണ് മാറുന്നത്.
മൂലപ്രകൃതിയിലുണ്ടാകുന്ന ഊര്ജ്ജസ്ഫോടനത്തില് നിന്നും പ്രകൃതിയുടെ ആദ്യ ഉല്പന്നമായ മഹത് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. മഹത്തില് നിന്നും അഹങ്കാരം (ഞാനെന്ന ഭാവം) അഥവാ വ്യക്തിത്വമുണ്ടാകുന്നു. അഹങ്കാരത്തിന്റെ സത്വ ഗുണം പഞ്ച ജ്ഞാനേന്ദ്രിയമായും രജോഗുണം പഞ്ച കര്മ്മേന്ദ്രിയമായും തമോഗുണം പഞ്ച ഭൂതങ്ങളായും മാറുന്നു. പഞ്ചഭൂതങ്ങള് വീണ്ടും പഞ്ച തന്മാത്രകളായി (ശബ്ദ സ്പര്ശ രസ രൂപ ഗന്ധ) രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. ശബ്ദ തന്മാത്രയില് നിന്നും ആകാശ ഭൂതവും ശബ്ദ സ്പര്ശ തന്മാത്രയില് നിന്നും വായു ഭൂതവും,ശബ്ദ സ്പര്ശ രൂപ തന്മാത്രയില് നിന്നും അഗ്നി ഭൂതവും, ശബ്ദ സ്പര്ശ രൂപ രസ തന്മാത്രയില് നിന്നും ജലഭൂതവും ശബ്ദ സ്പര്ശ രസ രൂപ ഗന്ധ തന്മാത്രയില് നിന്നും ഭൂമി ഭൂതവും രൂപാന്തരപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പഞ്ച ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളില് ചെവിയുടെ വിഷയമാണ് ശബ്ദം. ത്വക്കിന്റെ വിഷയമാണ് സ്പര്ശം. കണ്ണിന്റെ വിഷയമാണ് രൂപം, നാവിന്റെ വിഷയമാണ് രസം. മൂക്കിന്റെ വിഷയമാണ് ഗന്ധം എന്നും നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാന് കഴിയും. നമ്മുടെ സ്ഥൂല ശരീരം ഭൂമി ഭൂതമാണ്. പഞ്ച കര്മ്മേന്ദ്രിയങ്ങളും ഭൂമി ഭൂതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. മറ്റു നാലു ഭൂതങ്ങളും സൂക്ഷ്മ ശരീരത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്.
ബുദ്ധി:- പ്രകൃതിയും പുരുഷനും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തെ വിശകലനം ചെയ്യുകയും പുരുഷന് ബാഹ്യലോകത്തിന്റെ അനുഭവം പ്രദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
അഹങ്കാരം:- ബുദ്ധിയില് അഹങ്കാരം ഉത്പന്നമാകുമ്പോള് ഞാനെന്ന ഭാവം (അഹങ്കാരം) ഉണ്ടാകുന്നു. ഈ ഭാവത്തെ വ്യക്തിപരം എന്നും വിശാലം എന്നും രണ്ടായി തിരിക്കാം. മനസ്സ് ജ്ഞാനേന്ദ്രിയ ശക്തിയായും കര്മ്മേന്ദ്രിയ ശക്തിയായും പ്രവര്ത്തിക്കുന്നു.
ജീവന്:- ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമായുള്ള ആത്മാവിന്റെ ചേര്ച്ചയാണ് ജീവന്. ഇതിന്റെ പരിധി ശരീരമാണ്. ശരീരത്തിന്റെ ഗുണം അഹങ്കാരമാണ്. ഇത് ജനന മരണ ചക്രത്തിലൂടെ കടന്നു പോകുന്നു. എല്ലാ ജീവനിലും പുരുഷന് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ശരിയായ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ഓരോ ജീവനും മോക്ഷം കിട്ടുന്നു.
മോക്ഷം:-പ്രകൃതിയില് നിന്നുള്ള പുരുഷന്റെ വേര്പെടലാണ് മോക്ഷം. സൃഷ്ടിയുടെ 24 തത്ത്വങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള അറിവ് പുരുഷനെ സൃഷ്ടിയില് നിന്നും വേര്തിരിച്ചു നിറുത്തുന്നു. സ്ഥൂല ശരീരം മരണത്തോടെ ഇല്ലാതാകുന്നു. സൂക്ഷ്മശരീരം പുതിയ ശരീരം സ്വീകരിക്കുന്നു. സൂക്ഷ്മശരീരത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലൂടെ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. പുരുഷനെ കുറിച്ചുള്ള അറിവിലൂടെ സൂക്ഷ്മശരീരത്തെ ഇല്ലാതാക്കാന് കഴിയുന്നു.
പതഞ്ജലി യോഗ ട്രെയിനിംഗ് ആന്ഡ് റിസര്ച്ച് സെന്റര്, കൊച്ചി- 26. ഫോണ്: 0484 25328001, 9496332058)
..തുടരും
