ദശരഥന് പുത്രനുണ്ടാകാന് വേണ്ടി പുത്രകാമേഷ്ടി യാഗം നടത്തിയെന്നു പറഞ്ഞുവരാറുണ്ട്. അശ്വമേധയാഗമാണു നടന്നത്. പുത്രനുണ്ടാകാനുള്ള പ്രതേ്യക ഇഷ്ടി അഥവാ യാഗമാണ് പുത്രകാമേഷ്ടി. അശ്വമേധത്തിന്റെ ചടങ്ങുകള് കഴിഞ്ഞയുടനെ ദശരഥമഹാരാജാവ് ഋശ്യശൃംഗനെ നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ട് എന്റെ വംശത്തിന്റെ അഭിവൃദ്ധിക്ക് സന്താനം ഉണ്ടാകുന്നതിനു വേണ്ടതു ചെയ്ത് അനുഗ്രഹിക്കണമെന്നപേക്ഷിച്ചു.
”ഞാന് അഥര്വ്വവേദത്തിലെ മന്ത്രങ്ങള് കൊണ്ട് നിശ്ചയമായും ഫലം ലഭിക്കണമെന്നും പുത്രനുണ്ടാകണമെന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നവര് ചെയ്യുന്ന യാഗം ചെയ്യാം എന്ന് ഋശ്യശൃംഗന് അറിയിച്ചു. അതിന്പ്രകാരം പുത്രകാമേഷ്ടി തുടങ്ങി. ഈ സമയത്ത് മഹാവിഷ്ണു ദേവന്മാരോട് താന് ദശരഥന്റെ പുത്രനായി അവതരിക്കാന് തീരുമാനിച്ച വിവരം അറിയിച്ചു. ദേവന്മാര് തങ്ങളുടെ അന്നം കൊണ്ട് വിശേഷപ്പെട്ട ഒരു പായസമുണ്ടാക്കി സ്വര്ണപാത്രത്തില് നിറച്ച് ഒരു ഭൂതത്തിന്റെ കൈയില് കൊടുത്തുവിട്ടു. യാഗം അവസാനിക്കാറായപ്പോള് അഗ്നിയില്നിന്ന് അസാധാരണ പ്രകാശത്തോടെ വീര്യവാനും ശക്തി സമ്പന്നനുമായ വലിയ ഒരു ഭൂതം പായസവുമായി ഉയര്ന്നുവന്നു.
ദേവന്മാര് കൊടുത്തുവിട്ടതാണെന്നു പറഞ്ഞ് പായസപാത്രം ദശരഥനെ ഏല്പിച്ചുമറഞ്ഞു. എഴുത്തച്ഛന് കിളിപ്പാട്ടില് പായസവുമായി വന്നത് വഹ്നിദേവനാണെന്നു പറയുന്നു.
ഹേമപാത്രസ്ഥമായ പായസത്തോടും കൂടി
ഹോമകുണ്ഡത്തില് നിന്നു പൊങ്ങിനാന് വഹ്നിദേവന്
താവകം പുത്രീയമിപ്പായസം കൈക്കൊള്ക നീ
ദേവ നിര്മ്മിതമെന്നു പറഞ്ഞു പാവകനും
ഭൂപതി പ്രവരനു കൊടുത്തു മറഞ്ഞിതു
താപസാജ്ഞയാ പരിഗ്രഹിച്ചു നൃപതിയും.
…. തുടരും
