വിചാരങ്ങളിലുളള വ്യത്യസ്തതയാണ് മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനില്നിന്നു വേര്തിരിക്കുന്നത്. പ്രത്യേക തരത്തിലുള്ള ഒരു വിചാരം അഥവാ ഒഴുക്കു പതിക്കുന്നപ്രത്യേക മുദ്രകളാണ് സ്വഭാവ വൈശിഷ്യത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. തീക്ഷ്ണതപോരാത്ത വിചാരങ്ങളുടെ ഒരു കേവലസങ്കലനം ദുര്ബലവും അവ്യക്തവുമായ സ്വഭാവത്തെ മാത്രം ഉണ്ടാക്കുന്നു. സ്വഭാവങ്ങളിലുള്ള അടിസ്ഥാനപരമായ ഈ വ്യത്യാസങ്ങളുടെ മുന്പില് പാഞ്ചഭൗതികമായ ശാരീരിക വ്യത്യാസം നിസ്സാരമായിത്തീരുന്നു. കാരണം, മനസ്സിന്റെ ഒരുപകരണം മാത്രമായ ശരീരം മനസ്സിന്റെ യോഗ്യതയെയോ അയോഗ്യതയെയോ പ്രതിഫലിപ്പിക്കാതിരിക്കയില്ല. പ്രബലമായ സ്വഭാവം ദുര്ബലവും കൃശവുമായ ശരീരത്തിന്റെ പോരായ്മയെ നികത്തി അതിന് സ്വന്തം ശക്തിയെ വായ്പ നല്കുന്നു; നേരെമറിച്ച് ദുര്ബ്ബലമായ ഒരു സ്വഭാവത്തിന് ശക്തമായ ഒരു ശരീരത്തെ പടക്കോപ്പണിയിക്കാന് കഴിയുകയുമില്ല. ഇപ്പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് ശാരീരിക സംസ്കാരത്തെ വിഗണിക്കണമെന്നര്ത്ഥമാക്കരുത്. പ്രബലമായ ഒരു ശരീരം തീര്ച്ചയായും ഒരതിര്ത്തിവരെ നല്ലൊരു സമ്പത്തുതന്നെയാണ്; എന്നാല് പ്രബലമായ ഒരു മനസ്സാവട്ടെ, എത്രയോ കൂടുതല് വിലപിടിച്ച ഒരു സ്വത്താണ്.
– സ്വാമി ചിന്മയാനന്ദന്
