ഷാജി കെ.വി
ചെയര്മാന്, നബാര്ഡ്
കഴിഞ്ഞ ദശകത്തില് ഭാരതത്തിന്റെ ഗ്രാമീണ പരിവര്ത്തനം രൂപപ്പെടുത്തിയത് കേന്ദ്ര സര്ക്കാരിന്റെ ദീര്ഘവീക്ഷണത്തോടെയുള്ള ഇടപെടലുകളിലൂടെയാണ്. ഇവയില്, സാമ്പത്തിക ഉള്പ്പെടുത്തലിനെ പുനര്നിര്വചിക്കുകയും ഗ്രാമീണ അഭിവൃദ്ധിക്ക് അടിത്തറയിടുകയും ചെയ്ത അടിസ്ഥാന പരിഷ്കാരമായി പ്രധാന് മന്ത്രി ജന് ധന് യോജന (പിഎംജെഡിവൈ) വേറിട്ടുനില്ക്കുന്നു. നാഷണല് ബാങ്ക് ഫോര് അഗ്രികള്ച്ചര് ആന്ഡ് റൂറല് ഡെവലപ്മെന്റിന്റെ (നബാര്ഡ്) വീക്ഷണകോണില്, പിഎംജെഡിവൈ വെറുമൊരു ബാങ്കിങ് പദ്ധതിയല്ല, മറിച്ച് ശാക്തീകരണം, പ്രതിരോധശേഷി, എല്ലാവരെയും ഉള്ക്കൊള്ളുന്ന വളര്ച്ച എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഉത്തേജകമാണ്.
സാമ്പത്തിക ഉള്പ്പെടുത്തലില് ഒരു നാഴികക്കല്ല്
ബാങ്കിങ് സൗകര്യമില്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളെ സേവിക്കുന്നതിനായി 2014 ആഗസ്തില് ആരംഭിച്ച പിഎംജെഡിവൈ, 2025 ജൂലൈ വരെ 56 കോടിയിലധികം ഗുണഭോക്താക്കളെ ഉള്പ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മൊത്തം നിക്ഷേപ ബാലന്സ് 2.6 ലക്ഷം കോടി രൂപയാണ്, അക്കൗണ്ടുകളുടെ 66.7% ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലും അര്ദ്ധ നഗരപ്രദേശങ്ങളിലുമാണ്. ഈ അളവും വ്യാപ്തിയും പിഎംജെഡിവൈയെ ആഗോളതലത്തില് ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക ഉള്പ്പെടുത്തല് പദ്ധതികളിലൊന്നാക്കി മാറ്റി.
ഗ്രാമീണ വായ്പയും സ്ഥാപന വികസനവും വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് ദീര്ഘകാലമായി പ്രവര്ത്തിച്ചിട്ടുള്ള നബാര്ഡിന്, പിഎംജെഡിവൈ ഒരു തന്ത്രപരമായ സഹായിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഓരോ പങ്കാളിക്കും സുരക്ഷിതവും പ്രാപ്യവുമായ സാമ്പത്തിക സ്വത്വം ഉണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട്, സ്വയം സഹായ സംഘങ്ങള്, കര്ഷക ഉല്പ്പാദക സംഘടനകള് അല്ലെങ്കില് സഹകരണ ബാങ്കുകള് എന്നിവയിലൂടെ അതിന്റെ പരിപാടികളുടെ വ്യാപ്തി വിപുലീകരിക്കാന് ഇത് നബാര്ഡിനെ അനുവദിച്ചു.
നേരിട്ടുള്ള ആനുകൂല്യ കൈമാറ്റം: ഒരു ഗെയിം-ചേഞ്ചര്
പിഎംജെഡിവൈയുടെ പരിവര്ത്തനാത്മക ഫലങ്ങളിലൊന്ന് നേരിട്ടുള്ള ആനുകൂല്യ കൈമാറ്റം സുഗമമാക്കുന്നതില് അതിന്റെ പങ്കാണ്. സബ്സിഡികള്, വേതനം, അവകാശങ്ങള് എന്നിവ ഗുണഭോക്താക്കളിലേക്ക് നേരിട്ടും, സുതാര്യമായും, കാര്യക്ഷമമായും എത്തുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാന് പി എം- കിസാന്, എം ജി എന്ആര്ഇജിഎ, പി എം എവൈ, ഉജ്ജ്വല തുടങ്ങിയ വിവിധ പദ്ധതികളില് കേന്ദ്ര സര്ക്കാര് നേരിട്ടുള്ള ആനുകൂല്യ കൈമാറ്റം സ്ഥാപനവത്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ ശരാശരി പ്രതിമാസ കുടുംബ വരുമാനത്തിന്റെ ഏകദേശം 10% ഇപ്പോള് സാമ്പത്തിക കൈമാറ്റങ്ങളാണ്. ഇത് സാമ്പത്തിക ചോര്ച്ച കുറയ്ക്കുകയും, ഇടനിലക്കാരെ ഇല്ലാതാക്കുകയും, ഔപചാരിക സാമ്പത്തിക സംവിധാനങ്ങളില് വിശ്വാസം വളര്ത്തുകയും ചെയ്തു. ഉദാഹരണത്തിന്, പി എം കിസാന് പ്രകാരം, 2.8 ലക്ഷം കോടിയിലധികം നേരിട്ട് കര്ഷകരുടെ പിഎംജെഡിവൈ അക്കൗണ്ടുകളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു, ഇത് അവരുടെ വാങ്ങല് ശേഷിയും വായ്പാ യോഗ്യതയും ശക്തിപ്പെടുത്തി.
ജന്ധനിലൂടെ സ്ത്രീകളെ ശാക്തീകരിക്കല്: ഒരു നിശബ്ദ വിപ്ലവം
ഗ്രാമീണ സ്ത്രീകളെ ശാക്തീകരിക്കുന്നത് പിഎംജെഡിവൈയുടെ സ്വാധീനങ്ങളിലൊന്നാണ്. 29 കോടിയിലധികം വനിതാ ഗുണഭോക്താക്കളുള്ള പിഎംജെഡിവൈ സാമ്പത്തിക സ്വയംഭരണത്തിലേക്കും സാമൂഹിക ഉള്പ്പെടുത്തലിലേക്കും ഒരു കവാടമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
ദീര്ഘകാലമായി സ്വയം സഹകരണ സംഘ പ്രസ്ഥാനത്തിനും സ്ത്രീകള് നയിക്കുന്ന വികസനത്തിനും നേതൃത്വം നല്കിയിട്ടുള്ള നബാര്ഡിന്, പിഎംജെഡിവൈ യഥാര്ത്ഥ ഗെയിം-ചേഞ്ചര് ആണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഓരോ എസ്എച്ച്ജി അംഗത്തിനും ഒരു വ്യക്തിഗത ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് ഉണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിലൂടെ, പിഎംജെഡിവൈ സ്ത്രീകളുടെ അക്കൗണ്ടുകളിലേക്ക് നേരിട്ടുള്ള ആനുകൂല്യ കൈമാറ്റം പ്രാപ്തമാക്കി. സുതാര്യതയും വായ്പാ ലഭ്യതയും വര്ദ്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഇത് എസ്എച്ച്ജി-ബാങ്ക് ബന്ധത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തി.
അതേസമയം നബാര്ഡിന്റെ സാമ്പത്തിക സാക്ഷരതാ ക്യാമ്പയ്നുകള് സ്ത്രീകളെ അറിവുള്ള സാമ്പത്തിക തീരുമാനങ്ങള് എടുക്കാന് കൂടുതല് ശാക്തീകരിച്ചു. സ്ത്രീകള് നയിക്കുന്ന സംരംഭങ്ങള്ക്ക് സംരംഭകത്വവും വരുമാനവും വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പിഎംജെജെബിവൈ, പിഎംഎസ്ബിവൈ പോലുള്ള സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പരിപാടികളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം വിപുലീകരിക്കുന്നതിനും ഈ പദ്ധതി സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുവഴി സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക പങ്കാളിത്തത്തില് കരുത്തും അന്തസ്സും ഉള്പ്പെടുത്തുന്നു.
ഡിജിറ്റല് വിഭജനം ഇല്ലാതാക്കല്
പിഎംജെഡിവൈ എന്നത് സാമ്പത്തിക ലഭ്യത മാത്രമല്ല- ഡിജിറ്റല് ഉള്പ്പെടുത്തലിലേക്കുള്ള ഒരു കവാടമാണ്. കേന്ദ്ര സര്ക്കാരിന്റെ ജാം ത്രിത്വമായ ജന് ധന്, ആധാര്, മൊബൈല് എന്നിവ സേവനങ്ങള് നല്കുന്നതിനും ഐഡന്റിറ്റികള് പരിശോധിക്കുന്നതിനും ഡിജിറ്റല് പേയ്മെന്റുകള് പ്രാപ്തമാക്കുന്നതിനുമായി ശക്തമായ ഒരു പ്ലാറ്റ്ഫോം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സിഎഎംഎസ് 2025 അനുസരിച്ച്, 15 വയസ്സും അതില് കൂടുതലുമുള്ള ഗ്രാമീണ വ്യക്തികളില് 64.6 ശതമാനം പേര്ക്ക് മൊബൈല് ഫോണുകള് സ്വന്തമായുണ്ട്, 82.9 ശതമാനം പേര്ക്ക് അവ ഉപയോഗിക്കാന് കഴിയും, 83.3 ശതമാനം പേര്ക്ക് ഇന്റര്നെറ്റ് ലഭ്യതയുണ്ട്. ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെയും ഒഡിഷയിലെയും കുടിയാന് കര്ഷകര്ക്കായി സെന്ട്രല് ബാങ്ക് ഡിജിറ്റല് കറന്സിയുടെ ഒരു പൈലറ്റ് രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനായി നബാര്ഡ് ഈ അടിത്തറയില് കെട്ടിപ്പടുത്തിട്ടുണ്ട്.
കൂടാതെ, സാക്ഷരതയില്ലാത്തവരും ഡിജിറ്റല് മേഖലയില് നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടവരുമായ ജനങ്ങള്ക്ക് സേവനം നല്കുന്നതിനായി സഹകരണ ബാങ്കുകളില് ബഹുഭാഷാ നിര്മ്മിത ബുദ്ധി വോയ്സ് ഏജന്റുമാരെ വിന്യസിക്കുന്ന പുതുതലമുറ സംരംഭങ്ങളിലൂടെ നബാര്ഡ് ഈ പരിശ്രമങ്ങള് മുന്നോട്ടു കൊണ്ടു പോകുന്നു. പിഎംജെഡിവൈയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച ഡാറ്റയാല് പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന ഈ ഏജന്റുമാര്, ഗ്രാമീണ ഉപഭോക്താക്കള്ക്ക് ബാലന്സുകള് പരിശോധിക്കാനും വായ്പകള്ക്ക് അപേക്ഷിക്കാനും അവരുടെ മാതൃഭാഷകളില് സന്ദേശങ്ങള് സ്വീകരിക്കാനും അനുവദിക്കും.
സമ്പാദ്യ സംസ്കാരവും വായ്പാ ചട്ടക്കൂടും
പിഎംജെഡിവൈ ഗ്രാമീണ ഭാരതത്തില് ഒരു സമ്പാദ്യ സംസ്കാരം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. നബാര്ഡ് അഖിലേന്ത്യാ സാമ്പത്തിക ഉള്പ്പെടുത്തല് സര്വേ 2021-22 വ്യക്തമാക്കുന്നത് 2021-22 ല് ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങളില് 65.6% പേരും പണം ലാഭിച്ചുവെന്നാണ്. 2016-17 ല് ഇത് 50.6% ആയിരുന്നു. പിഎംജെഡിവൈയുടെ ശരാശരി നിക്ഷേപ ബാലന്സ് 2015 മാര്ച്ചില് 1,007 രൂപ ആയിരുന്നത് 2025 ജൂലൈയില് 4,655 രൂപ ആയി ഉയര്ന്നു.
വായ്പാ വശത്ത്, ഗ്രാമീണ വായ്പ ഔപചാരികമാക്കുന്നതില് ഭാരതത്തിന്റെ പുരോഗതി ശ്രദ്ധേയമാണ്. സ്ഥാപനേതര സ്രോതസ്സുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് 1950 ല് 90ശതമാനം ആയിരുന്നത് ഏകദേശം 25 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു.
ഗ്രാമീണ സമൃദ്ധി സൂചകങ്ങള്
സാമ്പത്തിക ഉള്പ്പെടുത്തല് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ സ്വാധീനം വര്ദ്ധിച്ചുവരുന്ന അഭിവൃദ്ധിയില് ദൃശ്യമാണ്. നബാര്ഡിന്റെ ദ്വിമാസ സര്വേ കാണിക്കുന്നത് 76.6% ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങളും കഴിഞ്ഞ വര്ഷം ഉപഭോഗം വര്ദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ ഭൂരിപക്ഷവും മെച്ചപ്പെട്ട വരുമാനവും തൊഴില് സാഹചര്യങ്ങളും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു എന്നാണ്.
ഗ്രാമീണ ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തല്
പിഎംജെഡിവൈ പ്രകാരം സാമ്പത്തിക ഉള്പ്പെടുത്തലിനെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനായി, പ്രാഥമിക കാര്ഷിക വായ്പാ സംഘങ്ങളുടെ പൂര്ണ്ണമായ കമ്പ്യൂട്ടര്വത്കരണം നടപ്പിലാക്കുകയാണ്. കൂടാതെ, ഗ്രാമീണ സഹകരണ ബാങ്കുകളെ ആധുനികവും കേന്ദ്രീകൃതവുമായ ഡിജിറ്റല് പരിഹാരങ്ങള് കൊണ്ട് സജ്ജമാക്കുന്നതിനായി സഹകര് സാരഥി പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് സൗകര്യമൊരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. സമാന്തരമായി, ‘ഒരു സംസ്ഥാനം, ഒരു ആര്ആര്ബി’ തത്വത്തിന് കീഴിലുള്ള പ്രാദേശിക ഗ്രാമീണ ബാങ്കുകളുടെ ഏകീകരണം, വ്യാപ്തി, കാര്യക്ഷമത, ഭാരതത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഉള്പ്പെടുത്തല് ഘടന എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ ഒരു യഥാര്ത്ഥ ഗെയിം ചേഞ്ചര് ആകുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
വെല്ലുവിളികളും മുന്നോട്ടുള്ള പാതയും
വിജയിച്ചിട്ടും, പിഎംജെഡിവൈ ചില വെല്ലുവിളികള് നേരിടുന്നു. 16% അക്കൗണ്ടുകള് നിഷ്ക്രിയമാണ്. ബാങ്കിങ് സൗകര്യമില്ലാത്ത മുതിര്ന്നവരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ജനസംഖ്യ ഭാരതത്തിലുണ്ട്. കൂടാതെ, ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയുടെ ഒരു ചെറിയ പങ്ക് മാത്രമേ സൈബര് അവബോധമുള്ളൂ, 15 വയസും അതില് കൂടുതലുമുള്ള വ്യക്തികളില് 12.6% പേര്ക്ക് മാത്രമേ സൈബര് കുറ്റകൃത്യം എങ്ങനെ റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്യണമെന്ന് അറിയൂ. ഗ്രാമങ്ങളില് ഡിജിറ്റല് സുരക്ഷാ അവബോധത്തിന്റെയും ശേഷി വര്ദ്ധിപ്പിക്കലിന്റെയും അടിയന്തിര ആവശ്യകതയെ ഈ വ്യക്തമായ വിടവ് അടിവരയിടുന്നു.
കേന്ദ്രസര്ക്കാരിന്റെ ധനകാര്യ സേവന വകുപ്പിന്റെ മാര്ഗ്ഗനിര്ദ്ദേശപ്രകാരം, ശേഷി വര്ദ്ധിപ്പിക്കല് സംരംഭങ്ങള്, സാമ്പത്തിക സാക്ഷരതാ ക്യാമ്പെയ്നുകള്, ഫിന്ടെക്കുകളുമായും സിവില് സൊസൈറ്റി സംഘടനകളുമായും ഉള്ള നൂതന പങ്കാളിത്തങ്ങള് എന്നിവയിലൂടെ നബാര്ഡ് ഈ വെല്ലുവിളികളെ സജീവമായി നേരിടുന്നു. മുന്നോട്ട് നോക്കുമ്പോള്, സാമ്പത്തിക ഉള്പ്പെടുത്തലിന്റെ ഭാവി ജന് ധന് ആവാസവ്യവസ്ഥയെ ആഴത്തിലാക്കുന്നതിലും വികസിപ്പിക്കുന്നതിലുമാണ്. സമ്പാദ്യം, വായ്പ, ഇന്ഷുറന്സ്, പെന്ഷനുകള് എന്നിവ ഒരൊറ്റ, ഏകീകൃത ഗ്രാമീണ സാമ്പത്തിക ഉല്പ്പന്നമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ജന് ധന് 2.0 നബാര്ഡിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിനായുള്ള ദര്ശനത്തില് ഉള്പ്പെടുന്നു.
ഗ്രാമീണ എംഎസ്എംഇകള്ക്കും കര്ഷക ഉല്പാദക സംഘടനകള്ക്കും (എഫ്പിഒകള്) അവരുടെ പ്രവര്ത്തന മൂലധന ആവശ്യങ്ങള് നിറവേറ്റുന്നതിനും ഡിജിറ്റല് പേയ്മെന്റുകള് പ്രാപ്തമാക്കുന്നതിനും വിജയകരമായ മാതൃക വ്യാപിപ്പിക്കുന്ന സംരംഭങ്ങള്ക്കായുള്ള ജന് ധന് പദ്ധതിയും ഇത് വിഭാവനം ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ, കാര്ബണ് ക്രെഡിറ്റുകള്, ഹരിത ബോണ്ടുകള്, കാലാവസ്ഥാ അപകടസാധ്യതാ മുന്നറിയിപ്പുകള് എന്നിവയുമായി അക്കൗണ്ടുകളെ ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഗ്രാമീണ ഭാരതത്തെ സുസ്ഥിര ഭാവിയിലേക്ക് സജ്ജമാക്കാന് ജന് ധന് ഫോര് ക്ലൈമറ്റ് ശ്രമിക്കുന്നു, അതുവഴി ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ഘടനയില് കരുത്ത് ഉള്പ്പെടുത്തുന്നു.
