ഭാരതത്തിന്റെ 7,500 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള തീരഭാഗം 204 ലൈറ്റ്ഹൗസുകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ സമുദ്ര പൈതൃകത്തിന്റെയും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെയും ഒരു വിളക്കുമാടമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഇവയുടെ പ്രാഥമിക ദൗത്യം സമുദ്രയാത്രികരെ സുരക്ഷിതമായി മാർഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നതാണ്, എന്നാൽ ഈ ചരിത്രപരമായ വാസ്തുവിദ്യകൾ ഇപ്പോൾ പ്രധാനപ്പെട്ട വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ചരിത്രപരമായ സ്മാരകങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതോടൊപ്പം സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും, തീരപ്രദേശങ്ങളിലുള്ള സമൂഹങ്ങളുടെ പുനരുദ്ധാരണവും ലക്ഷ്യമിടുന്ന കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ വികസന പദ്ധതിയുമായി ഈ മാറ്റം പൊരുത്തപ്പെടുന്നു. ലൈറ്റ്ഹൗസ് ടൂറിസം പൈതൃക സംരക്ഷണവും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ വികസനവും സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഉദാഹരണമാണ്, ഇത് ഇന്ത്യയുടെ സാംസ്കാരിക പുതുമയുടെയും മാനകമായ ടൂറിസത്തിന്റെയും ദിശയിൽ വലിയൊരു സംഭാവനയാണ്.
ലൈറ്റ്ഹൗസ് ടൂറിസം എന്താണ്?
ലൈറ്റ്ഹൗസ് ടൂറിസം, സമുദ്രപരിഭാഗത്തിലെ ഈ ഘടനകളെ അവരുടെ പരിസരങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ച്, സജീവമായ ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങളാക്കുന്നത് എന്നതിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. മനോഹരമായ തീരദേശങ്ങളിലോ ദ്വീപുകളിലോ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ലൈറ്റ്ഹൗസുകൾ പ്രകൃതിയുടെ സൗന്ദര്യവും, സമുദ്രപൈതൃകവും, വിനോദ പ്രവർത്തനങ്ങളും എത്രയും മനോഹരമായ ഒരു സംയോജനം നൽകുന്നു. ഈ ദൗത്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി, കേന്ദ്രസർക്കാർ സമുദ്രപൈതൃക ദർശനം (MIV) 2030നും അമൃത കാല ദർശനം 2047നും സമർപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്, ഇത് ഇന്ത്യയുടെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക വികസനത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായാണ് ലക്ഷ്യമിട്ടിരിക്കുന്നത്.
ലൈറ്റ്ഹൗസ് ടൂറിസം വഴി സർക്കാർ ഇന്ത്യയുടെ ടൂറിസം പ്രൊഫൈൽ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, തൊഴിൽ സൃഷ്ടിക്കുകയും, പ്രാദേശിക വളർച്ച പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതി, തീരദേശ സ്വത്തുവസ്തുക്കളെ ലാഭകരമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നതിനുള്ള സാധ്യതയെ മുന്നോട്ട് വയ്ക്കുന്നു.
ഭാരതത്തിലെ ലൈറ്റ്ഹൗസ് ടൂറിസത്തിന്റെ സാധ്യത
ഭാരതത്തിലെ ലൈറ്റ്ഹൗസുകൾ ചരിത്രപരമായും സാംസ്കാരികമായും ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ട സ്മാരകങ്ങളാണ്, ഇവ ടൂറിസത്തിനുള്ള വലിയ സാധ്യത വഹിക്കുന്നു. ഈ സാധ്യത ചില പ്രധാന ഘടകങ്ങളാൽ പ്രേരിതമാണ്:
സ്ട്രാറ്റജിക് ലൊക്കേഷനുകൾ: നിരവധി ലൈറ്റ്ഹൗസുകൾ മനോഹരമായ തീരദേശങ്ങളിലും ദ്വീപുകളിലുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, സമുദ്രദൃശ്യങ്ങളും സമാധാനകരമായ പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങളും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.
സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യം: നിരവധി ലൈറ്റ്ഹൗസുകൾ UNESCO ലോക പൈതൃക സൈറ്റ്കളുടെ സമീപത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ഉദാഹരണത്തിന് തമിഴ്നാട്ടിലെ മഹാബലിപുരം, ഇവയുടെ സാംസ്കാരിക, ചരിത്രപരമായ ആകർഷണങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ആഡ്വഞ്ചർവും വിനോദവും: ലൈറ്റ്ഹൗസ് പ്രദേശങ്ങളിൽ ട്രെക്കിങ്, ബോട്ടിങ്ങ്, ജലകായിക കായികങ്ങൾ എന്നിവ സംഘടിപ്പിക്കാൻ കഴിയും, ആഡ്വഞ്ചർ പ്രേമികൾക്ക് അനുയോജ്യമായ സ്ഥലം.
സാമ്പത്തിക വളർച്ച: ലൈറ്റ്ഹൗസ് ടൂറിസം വികസിപ്പിക്കുന്നത് പ്രാദേശിക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും, ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി, ഗതാഗതം, കൈയ്യിൽ ഉത്പന്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ തൊഴിൽ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഈ സാധ്യത തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ലൈറ്റ്ഹൗസ് ടൂറിസത്തെ മുൻഗണന നൽകിയിരിക്കുകയാണ്, ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ദൂരദർശിയായ സുസ്ഥിര ടൂറിസം ദൃഷ്ടികോണത്തിനൊപ്പം പ്രചോദനമായിരിക്കും.
പുതിയ മുന്നേറ്റങ്ങളും നേടിയുവരവുകളും
ഫെബ്രുവരി 2024-ൽ, പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോഡി 10 സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും യൂണിയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെയും 75 ലൈറ്റ്ഹൗസുകളെ വിനോദസഞ്ചാര സൗകര്യങ്ങളോടുകൂടി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ₹60 കോടി വരെ നിക്ഷേപമുള്ള ഈ പദ്ധതി വഴി, ഓരോ ലൈറ്റ്ഹൗസിലും മ്യൂസിയങ്ങൾ, ആംഫിതിയേറ്ററുകൾ, പാർക്കുകൾ, വിനോദ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ നിലവിൽ ഉണ്ട്.
ഫലമായി, 2014-ൽ 4 ലക്ഷം സന്ദർശകരിൽ നിന്നു 2023-24 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 16 ലക്ഷം സന്ദർശകരിലേക്ക് സഞ്ചാരികൾ പ്രായോഗികമായി ഉയർന്നു. 2024-25-ൽ ആദ്യ പകുതി alone, 10 ലക്ഷം ആളുകൾ ഈ ലൈറ്റ്ഹൗസുകൾ സന്ദർശിച്ചതോടെ, അവരെ ലൈറ്റ്ഹൗസ് വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നതിന്റെ ദർശനം സാധ്യമായതായി തെളിയിച്ചു.
ഭാരതീയ പ്രകാശ് സ്തംഭ ഉത്സവ്
ഇന്ത്യൻ ലൈറ്റ്ഹൗസ് ഫെസ്റ്റിവൽ സീരീസ്: 2023 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് ഗോവയിലെ ഫോർട്ട് അഗുവാദയിൽ നടന്ന ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ലൈറ്റ്ഹൗസ് ഫെസ്റ്റിവൽ “ഭാരതീയ പ്രകാശ് സ്തംഭ ഉത്സവ്” കേന്ദ്രസർക്കാർ ലൈറ്റ്ഹൗസ് ടൂറിസത്തെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നതിന് പ്രധാനമായ വേദിയായി മാറി.
പ്രൈവറ്റ് പങ്കാളിത്തം: സാഗർമാല പദ്ധതി, ലൈറ്റ്ഹൗസ് ടൂറിസം വികസിപ്പിക്കാൻ പ്രധാനപ്പെട്ടൊരു ഭാഗമാണ്, സമഗ്രമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക ക്ഷേമത്തിന്റെയും ഉറപ്പ് നൽകുന്നു. DGLL (ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് ലൈറ്റ്ഹൗസുകൾ ആൻഡ് ലൈറ്റ്ഷിപ്സ്) സ്വകാര്യ പങ്കാളികളുമായി ചേർന്ന്, സമുദ്രപരിസ്ഥിതിയുടെ സുസ്ഥിരത കൈവരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
