വാൽമീകി രാമായണം വിവിധ ഭാഷകളിൽ ഭാരതത്തിലെ പലപണ്ഡിതരും രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വാംശീകരണങ്ങലും, വിവർത്തനങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ് ഹിന്ദിയിലെ തുളസീദാസ രാമായണം. എന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ‘രാമചരിതമാനസ്’ ഇതാണ് തുളസീദാസിനെ പ്രസിദ്ധനാക്കിത്തീർത്തത്. ഉത്തർപ്രദേശിൽ രാജാപൂരിലെ ബ്രാഹ്മണനായി ജനിച്ചു. ആത്മാറാം, ദുബേ ഹുൽസിയ എന്നീ ദമ്പതിമാരുടെ പുത്രനായി 1532 സെപ്തംബർ 18 ന് ജനിച്ചു.
അശുഭ നക്ഷത്രമായതിനാൽ മാതാപിതാക്കൾ ഈ കുഞ്ഞിനെ ഉപേക്ഷിച്ചു. മുനിയ ദാസിയയാണ് എടുത്തുവളർത്തിയത്. അഞ്ച് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അവരും മരിച്ചു. പിന്നീട് തുളസിയുടെ ജീവിതം അതികഠിനം തന്നെയായിരുന്നു. പട്ടിണിയിൽ തളർന്നുറങ്ങിയും ഭിക്ഷ യാചിച്ചും വളർന്നു. സംന്യാസിമാരുടെ സംഘത്തിൽ പലപ്പോഴും ഒത്തുചേരാനും തുടർന്നു. മഹാപണ്ഡിതനും സംന്യാസിയുമായ നരഹരിദാസാണ് തുളസിയുടെ ജീവിതത്തിലെ വഴിത്തിരിവുണ്ടാക്കിയത്.
പല വിദ്യകളും ഈ ഗുരുവിൽനിന്നും കൈക്കലാക്കി. അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം കാശിയിലും പോയി. ശേഫ് സനാതനിൽ നിന്നും 15 വർഷത്തോളം വിവിധ വിഷയത്തിൽ അവഗാഹം നേടി. രാജാപൂരിൽ ബന്ധുക്കൾ ആരും തന്നെ അവശേഷിച്ചിരുന്നില്ല. വൃദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ പുത്രി രത്നാവലിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. ആ ദാമ്പത്യത്തിനും ആയുസ് കുറവായിരുന്നു.
മുസ്ലിം ഭരണാധികാരിമാരുടെ സ്വമതപ്രീണനവും മറ്റു മതവിശ്വാസികളെ പീഡിപ്പിക്കലിനെയും എതിർത്തു. ഭരണ-സാമൂഹ്യ രംഗത്തെ അഴിമതിയും ക്രമക്കേട്, ഹിന്ദുമതത്തിലെ ജാതിവ്യത്യാസം, സ്ത്രീകൾക്കുള്ള അസ്വാതന്ത്ര്യം, ബഹുഭാര്യാത്വം എന്നിവയെയും എതിർത്തു.
ഇതിനെതിരെയാണ് ‘രാമചന്ദ്രമാനസം’ തയ്യാറാക്കിയത്. തന്റെ സങ്കൽപ്പ രാഷ്ട്രത്തെയാണദ്ദേഹം ഇതിലൂടെ അവതരിപ്പിച്ചത്. രാമചരിതമാനസ് പുറത്തുവന്നതോടെ എതിർപ്പും, അതുപോലെ കീർത്തിയും കൈവരിച്ചു. അയോധ്യയിൽനിന്നും ഇഷ്ടനഗരമായ കാശിയിലേക്ക് താമസം മാറ്റി.
1574 -ലാണ് രാമചരിതമാനസം എഴുതാൻ തുടങ്ങിയത്. സംസ്കൃതം നല്ലപോലെ വഴങ്ങുമെങ്കിലും ഹിന്ദിയിലാണിത് എഴുതിയത്. ഇദ്ദേഹം എഴുതിയതിലെല്ലാം രാമചരിതം തന്നെയാണ് മുഖ്യവിഷയം. 1623 ൽ ആചാര്യ തുളസീദാസ് ഗംഗാതീരത്ത് സമാധിയായി.
