വിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന രാമനെ സമീപിച്ച് വിഭീഷണന് ചോദിച്ചു. നാളെ രാവണനെ പുതിയ രഥവുമായി അങ്ങ് യുദ്ധത്തിന് ഒരുങ്ങിവരാനായി പറഞ്ഞുവിട്ടു. പക്ഷെ അല്ലയോ നാഥ
നാഥ ന രഥ നഹി തന പദ ത്രാനാ
കേഹി ബിതി ജിതബ വീര ബലവാന
സുനഹു സഖാ കഹ കൃപാനിധാന
ജേഹി ജയ ഹോ ഈ സോ സ്യന്ദന ആന
(രാമചരിതമാനസം ലങ്കകാണ്ഡം 79:2)
അങ്ങേയ്ക്ക് രഥമില്ല. ശരീരം രക്ഷിക്കുന്നതിന്നുള്ള കവചങ്ങളില്ല. കാലില്പാദരക്ഷപോലും ധരിച്ചിട്ടില്ല. ഇതൊന്നുമില്ലാതെ ബലവാനായ ആ രാവണനെ അങ്ങേക്ക് ഏതുവിധത്തിലാണ് ജയിക്കാന് കഴിയുക. ഇതുകേട്ട് കൃപാനിധിയായ ശ്രീരാമചന്ദ്രന് പറഞ്ഞു.
അല്ലയോ സഖേ വിജയരഥമെന്നു പറയുന്നത് എന്താണെന്ന് കേട്ടാലും.
സൗരജ ധീരജ തേഹി രഥ ചാകാ
സത്യ സീല ദൃഢ ധ്വജാ പതാക
ബല വിവേക ദമ പരഹിത ഘോരേ
ഛമാ കൃപാ സമതാ രജു ജോരേ (ലങ്ക 79:3)
ആ രഥത്തിന്റെ രണ്ടു ചക്രങ്ങള് ശൗര്യവും ധൈര്യവുമാണ്. സത്യവും ശീല (സദാചാരം)വും ആ രഥത്തിന്റെ കൊടിമരവും പതാകയുമാകുന്നു. ബലം, വിവേകം, ദമം, (ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം), പരോപകാരം എന്നിവയാണ്. അതില് പൂട്ടിയിരിക്കുന്ന നാല് കുതിരകള് ക്ഷമ, ദയ, സമത്വം എന്നീ കയറുകള്കൊണ്ടാണ് കുതിരകളെ ആ രഥത്തില് ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഈസ ഭജനു സാരഥി സു ജാനാ
ബിരതി ചര്മ സന്തോഷ കൃപാന
ദാന പരസു ബുധി സക്തി പ്രചണ്ഡാ
ബര വിഗ്യാന് കഠിന കോദണ്ഡ
(ലങ്ക 79:4)
ഈശ്വരഭജനമാണ് ആ രഥത്തിന്റെ സമര്ത്ഥനായ സാരഥി. വൈരാഗ്യം പരിചയും സന്തോഷം വാളുമാകുന്നു. ദാനം പരശുവും ബുദ്ധി അതിന്റെ പ്രചണ്ഡ ശക്തിയുമാണ്. ശ്രേഷ്ഠമായ വിജ്ഞാനം കാഠിന്യമേറിയ വില്ലുമാകുന്നു.
അമല അചല മന ത്രോന സമാനാ
സമ ജമ നിയമ സിലീമുഖ നാനാ
കവച അഭേദ ബിപ്ര ഗുര പൂജ
എഹി സമ വിജയ ഉപായ നഭൂജാ (ലങ്ക 79:5)
നിര്മ്മലവും (പാപരഹിതം) അചലവും (സ്ഥിരം) ആയ മനസ്സാണ് ആവനാഴി. ശമം, യമം, നിയമം മുതലായവ അനേകപ്രകാരത്തിലുള്ള ബാണങ്ങളാകുന്നു. ഗുരു, ബ്രാഹ്മണന് തുടങ്ങിയവരുടെ പൂജയാണ് ഒരിക്കലും ഭേദിക്കപ്പെടാന് പറ്റാത്ത കവചങ്ങള്. ഈ പറഞ്ഞവയ്ക്ക് സമാനമായി വിജയത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന മറ്റൊന്നുംതന്നെയില്ല.
സഖാ ധര്മ്മമയ അസ രഥ ജാകേം
ജിതന കഹും ന കതഹൂം രിപുതാകേ (ലങ്ക 79:6)
പ്രിയപ്പെട്ട സഖേ ഇത്തരത്തിലുള്ള രഥം ആരുടെ കൈവശമുണ്ടോ അവനെ ജയിക്കാന് എത്ര പ്രബലനായ ശത്രുവിനാലും കഴിയുന്നതല്ല.
മഹാ അജയ സംസാര രിപു
ജീതി സകഈ സോ വീര
ജാകേം അസ രഥ ഹോഈ
ദൃഢ സുനഹു സഖാ മതി വീര
(ലങ്ക 80:ക)
അല്ലയോ ശ്രേഷ്ഠ, ബുദ്ധിക്കുടമയായ സുഹൃത്തെ കേട്ടാലും. ആരുടെ കൈവശമാണോ ഇത്തരത്തിലുള്ള സുദൃഢമായ രഥമുള്ളത് ആ വീരന് ആര്ക്കും ജയിക്കാന് കഴിയാത്ത സംസാരരൂപിയായ ജനനമരണത്തെപ്പോലും നിഷ്പ്രയാസം ജയിക്കാന് കഴിയും.
സനി പ്രഭു വചന വിഭീഷണ
ഹരഷി ഗാഹേ പദ കംജ
ഏഹി മിസ മോഹി ഉപദേസേഹു
രാമ കൃപ സുഖ പൂംജ (ലങ്ക 80:ഖ)
ശ്രീരാമവചനങ്ങള് കേട്ട വിഭീഷണന് ഹര്ഷത്തോടെ രാമപാദങ്ങളില് നമിച്ചുകൊണ്ടു പറഞ്ഞു. കൃപാലുവായ അങ്ങയുടെ മഹത്തായ ഈ ഉപദേശത്താല് ഞാന് ധന്യനും സന്തുഷ്ടനുമായി.
യുദ്ധഭൂമിയില് നിന്നും രാമനിര്ദ്ദേശമനുസരിച്ച് കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് തിരിച്ച രാവണന് നാണക്കേടും മാനക്കേടും തോന്നി. കൊട്ടാരത്തിലെത്തിയ രാവണന് തന്റെ പൂര്വകാല പ്രവൃത്തികളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാന് തുടങ്ങി. താന് പണ്ട് ചെയ്തുകൂട്ടിയ പാപങ്ങളും സമ്പാദിച്ച ശാപങ്ങളും ഓര്മ്മകളിലേക്ക് തള്ളിക്കയറി. തനിക്ക് ഇപ്പോള് നേരിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വിപത്തുകള്ക്കെല്ലാം കാരണം താന് ചെയ്തുകൂട്ടിയ ദുഷ്കര്മ്മങ്ങളാണെന്ന ബോധം രാവണനില് രൂഢമൂലമായി.
ഭാവിയെക്കുറിച്ചോര്ത്തപ്പോള് ഭയവും അസ്വസ്ഥതയും അദ്ദേഹത്തെ പിടികൂടി. മന്ത്രിമാരുമായി കൂടിയാലോചന നടത്തിയശേഷം അടുത്ത ദിവസത്തെ യുദ്ധത്തിന് സേനാപതിയായി കുംഭകര്ണ്ണനെ അയക്കാന് തീരുമാനിച്ചതനുസരിച്ചും മറ്റു വഴികളൊന്നും കാണാത്തതിനാലും നിദ്രയിലായിരുന്ന കുംഭകര്ണ്ണനെ വളരെ സാഹസപ്പെട്ട് ഉണര്ത്തി യുദ്ധത്തിനയച്ചു.
പിറ്റേന്ന് കുംഭകര്ണ്ണന് വലിയൊരു സേനയുമായി യുദ്ധഭൂമിയില് എത്തി. കുംഭകര്ണ്ണനും സേനയും വരുന്നതു കണ്ട് വാനരസേന ഭയന്ന് നാലുപാടും ഓട്ടംതുടങ്ങി. ഇതുകണ്ട് അംഗദന് പറഞ്ഞു.
